Subtitle:

Dzieje Najnowsze : [kwartalnik poświęcony historii XX wieku], R. 58 z. 2 (2026) ; Studia i artykuły

Institutional creator:

Fundacja Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk ; Polska Akademia Nauk, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla

Contributor:

Institute of History of the Polish Academy of Sciences

Publisher:

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk

Place of publishing:

Warszawa

Description:

p. 77-104 ; Summary in English.

Abstract:

The article provides a comprehensive overview of the evolution of the totalitarian model for commemorating offi cial holidays and anniversaries in Poland, established during the Stalinist period. The analysis is based on the most signifi cant holidays in the socialist calendar – 1 May and 22 July. Changes in the manner of celebration during the ‘thaw’ and the early years of ‘real socialism’ allow conclusions to be drawn about the evolution of the political system during the crisis and the process of de-totalitarianisation of the system of power. This article contributes to the ongoing discussion of the evolution of communist governance in Poland after 1956 and the signifi cance of this turning point in the shift from totalitarianism to post-totalitarianism/authoritarianism.

References:

Bäcker R., Totalitaryzm w Polsce lat 1948–1956, „Czasy Nowożytne” 1999, nr 6, s. 7–16.
Dawid A., Apogeum i kres stalinowskich obchodów Święta Pracy na Śląsku Opolskim, „Studia Śląskie”, cz. 1, t. 78, 2016, s. 121–148; cz. 2, t. 81, 2017, s. 87–111; cz. 3, t. 82, 2018, s. 63–86.
Dytman-Stasieńko A., 1 Maja w PRL. Święto zawłaszczonych znaczeń. Ideologia, rytuał, język, Wrocław 2006.
Dziurok A., Moskwa–Berlin a sytuacja na Górnym Śląsku w 1953 roku, w: Górny Śląsk w Polsce Ludowej, t. 1: Przełomy i zwroty, red. A. Dziurok, B. Linek, Katowice–Opole 2016, s. 77–90.
Jastrząb M., Puste półki. Problem zaopatrzenia ludności w artykuły powszechnego użytku w Polsce w latach 1949–1956, Warszawa 2004.
Grzelczak P., Poznański Czerwiec 1956. Walka o pamięć w latach 1956–1989, Poznań 2016.
Jaworska K., Obchody świąt państwowych w latach 1944–1956 jako forma utrwalania rządów komunistycznych w Polsce, w: Lux ex Silesia. Księga pamiątkowa dedykowana Księdzu Profesorowi Józefowi Mandziukowi w 70. rocznicę urodzin, red. W. Gliński, Warszawa 2013, s. 319–330.
Kampka A., Święto Pracy w obrazach. Multimodalne przekazy perswazyjne, w: Polskie sprawy 1945–2015. Warsztaty analizy dyskursu, red. M. Czyżewski et al., Warszawa 2017, s. 375–391.
Karpiński J., Porcja wolności (Październik 1956), w: J. Karpiński, Wykres gorączki. Polska pod rządami komunistycznymi, Lublin 2001, s. 39–169.
Kopka B., Aparat bezpieczeństwa wobec V Festiwalu Młodzieży i Studentów w Warszawie (31 lipca – 14 sierpnia 1955 r.), „Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej” 2008, nr 1, s. 209–248.
Królikowski Lech, O marszach, pochodach i defiladach w Warszawie, „Stolica” 2024, nr 11–12, s. 28–32.
Lesiakowski K., Strajki robotnicze w Łodzi 1945–1976, Łódź 2008.
Linz J.J., Totalitarian and Authoritarian Regimes, London 2000.
Linz J.J., Totalitaryzm i autorytaryzm, w: Władza i społeczeństwo. Antologia tekstów z zakresu socjologii polityki, cz. 1, oprac. J. Szczupaczyński, Warszawa 1995, s. 303–326.
Małkiewicz A., Ruchniewicz K., Pierwszy znak Solidarności. Polskie odgłosy powstania ludowego w NRD w 1953 r., Wrocław 1998.
Machcewicz P., Polski rok 1956, Warszawa 1993.
Marchel S., Sowińska J., Pochód pierwszomajowej poprawności. Święto Pracy na Opolszczyźnie w latach 1945–1989 w świetle materiałów archiwalnych wybranych z zasobu Archiwum Państwowego w Opolu, Opole 2014.
Mazur Sz., Tak się święcił 1 Maja, „Kronika Miasta Poznania” 2022, nr 3, s. 63–82.
Mercik J., Młodzież w partyjnych scenariuszach świąt systemowych 1 Maja i 22 Lipca w latach 1956–1970 (na przykładzie województwa katowickiego), „Komunizm. System – ludzie – dokumentacja” 2024, nr 13, s. 104–133.
„Niech się święci...” Obchody świąt i rocznic w Polsce Ludowej, [scenariusz wystawy Oddziału IPN w Łodzi], oprac. P. Kowalski, G. Nawrot, Łódź 2008.
Osęka P., Rytuały stalinizmu. Oficjalne święta i uroczystości rocznicowe w Polsce 1944–1956, Warszawa 2007.
Pomian G., Bierut i jego partia, Paryż–Lublin 2023.
Rocznik statystyczny 1958, red. J. Gluziński, A. Junak, Warszawa 1958.
Rogowska B.I., Funkcje polityczne świąt państwowych i religijnych w Polsce Ludowej, Wrocław 2018.
Rosenbaum S., Partia i aparat bezpieczeństwa województwa katowickiego wobec proniemieckich postaw ludności rodzimej od lat pięćdziesiątych do siedemdziesiątych XX w., w: Aparat bezpieczeństwa Polski Ludowej wobec mniejszości narodowych i etnicznych oraz cudzoziemców. Studia, red. J. Syrnyk, Warszawa 2009, s. 57–102.
Sowiński P., Komunistyczne święto. Obchody 1 maja w latach 1948–1954, Warszawa 2000.
Strauchold G., Uroczystości państwowe na Ziemiach Zachodnich i Północnych organizowane we Wrocławiu w latach 60. XX w., w: Piastowsko-komunistyczna satysfakcja? Obchody rocznic historycznych i świąt państwowych na Śląsku po II wojnie światowej, red. J. Nowosielska-Sobel, G. Strauchold, Wrocław 2008, s. 145–150.
Szczepaniak S., Obchody świąt 1 i 3 Maja w Wielkopolsce w latach 1945–1948, Poznań 2010.
Tracz B., 22 Lipca i inne święta Polski Ludowej, w: Leksykon mitów, symboli i bohaterów Górnego Śląska XIX–XX wieku, red. B. Linek, A. Michalczyk, Opole 2015, s. 363–365.
Tracz B., Partia, piwo i krupnioki. Święto „Trybuny Robotniczej” jako element propagandowego oddziaływania PPR na społeczeństwo województwa katowickiego, w: Więcej niż partia. PZPR a polityka, gospodarka i społeczeństwo 1948–1990, red. A. Dziuba, B. Tracz, Katowice–Warszawa 2017, s. 381–414.
Tyszkiewicz J., Obchody uroczystości państwowych i rocznicowych na Dolnym Śląsku w okresie stalinowskim (1949–1953), w: Piastowsko-komunistyczna satysfakcja? Obchody rocznic historycznych i świąt państwowych na Śląsku po II wojnie światowej, red. J. Nowosielska-Sobel, G. Strauchold, Wrocław 2008, s. 131–144.
Wankiewicz A.R., Obchody 1 Maja i 22 Lipca w latach 1945–1956 w województwie pomorskim (bydgoskim), „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku” 2006, t. XXI, s. 97–123.
Zaremba M., Komunizm, legitymizacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitymizacja władzy komunistycznej w Polsce, Warszawa 2001.

Relation:

Dzieje Najnowsze : [kwartalnik poświęcony historii XX wieku]

Volume:

58

Issue:

2

Start page:

77

End page:

104

Detailed Resource Type:

Article : original article

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:263305 ; 0419-8824 ; 2451-1323 ; 10.12775/DN.2026.2.04

Source:

IH PAN, sygn. A.507/58/2 Podr. ; click here to follow the link

Language:

pol

Language of abstract:

eng

Rights:

Creative Commons Attribution BY 4.0 license

Terms of use:

Copyright-protected material. [CC BY 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY 4.0 license, full text available at: ; -

Digitizing institution:

Institute of History of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of History PAS

Projects co-financed by:

Ministry of Science and Higher Education

Access:

Open