Inny tytuł:

Przegląd Geograficzny T. 98 z. 1 (2026)

Wydawca:

IGiPZ PAN

Miejsce wydania:

Warszawa

Opis:

24 cm

Abstrakt:

Celem artykułu jest ukazanie błękitno-zielonej infrastruktury (BZI) w Toruniu w opinii mieszkańców w kontekście założeń koncepcji miasta biofilnego zaproponowanej przez Beatleya (2011). Aby osiągnąć cel badania postawiono następujące pytania: jak mieszkańcy oceniają zasoby, dostępność i stan BZI? W jakim stopniu mieszkańcy przejawiają potrzebę kontaktu z BZI? Jak intensywny i regularny jest pobyt mieszkańców na terenach BZI? W jakim celu mieszkańcy odwiedzają BZI? Jakie aktywności wykazują mieszkańcy, przebywając na terenach BZI? Czy w odczuciu mieszkańców przebywanie na terenach BZI ma wpływ na ich dobrostan? Zamierzenia badawcze zrealizowano z wykorzystaniem wywiadu wspomaganego komputerowo (CAWI). We wstępie w sposób syntetyczny przedstawiono założenia koncepcji miasta biofilnego. Następnie na podstawie wyników badania ankietowego wskazano, które założenia zostały spełnione. Są to: sprawiedliwy podział natury, wysoki stopień zintegrowania przestrzeni naturalnych oraz zanurzenie w przyrodzie, co potwierdzają odpowiedzi dotyczące dostępności BZI. Udowodniono także założenia takie jak: aktywne korzystanie i miasto na „wolnym powietrzu”, potwierdziły to wyniki związane z potrzebą kontaktu z BZI, intensywnością i regularnością przebywania na tych terenach oraz różnorodnością celów tego przebywania. Spełniono także założenia koncepcji miasta biofilnego takie jak: mnogość doświadczeń, wzbudzanie ciekawości, szanowanie wody, cenienie wartości i prawa do istnienia innych gatunków czy multisensoryczność, które są pochodnymi zidentyfikowanych aktywności związanych z przebywaniem na terenach BZI. Nie potwierdzono założeń takich jak inwestowanie w naturę, wysoka bioróżnorodność oraz bogata przyroda, co wynika z zasobów oraz stanu BZI. W badaniu potwierdzono subiektywny wpływ przebywania na terenach BZI na dobrostan ankietowanych.

Bibliografia:

Arnberger, A. (2012). Urban densification and recreational quality of public Urban green spaces - A viennese case study. Sustainability, 4(4), 703-720. https://doi.org/10.3390/SU4040703
Batorski, D., & Olcoń-Kubicka, M. (2006). Prowadzenie badań przez Internet - podstawowe założenia metodologiczne. Studia Socjologiczne, 3(182), 99-132.
Beatley, T. (2009). Biophilic urbanism: Inviting nature back to our communities and into our lives. William & Mary Environmental Law and Policy Review, 34(1), 209.
Beatley, T. (2011). Biophilic cities: integrating nature into urban design and planning. Island Press.
Beatley, T. (2016). Handbook of biophilic city planning & design. Island Press.
Bińczyk, E. (2018). Troska o postprzyrodę w epoce antropocenu. Etyka, 57, 137-155
Cohen, L., Davis, R., Cantor, J., Srikantharajah, J., Bazell, N., Mikkelsen, L., Masters, B., Phillips, R., Ormond, B.A., & Zuckerman, S. (2007). Reducing health care costs through prevention. Working document. Pobrane z: www.preventioninstitute.org (17.02.2026).
Crutzen, P.J. (2006). The Anthropocene. W: E. Ehlers, T. Krafft (red.), Earth System Science in the Anthropocene (s. 13-18). Berlin-Heidelberg: Springer. https://doi.org/10.1007/3-540-26590-2_3
Crutzen, P.J., & Stoermer, E.F. (2000). The Antropocene. Global Change Newsletter, 41(1).
Dudkiewicz, M., Kopacki, M., Iwanek, M., & Hortyńska, P. (2021). Problemy zachowania bioróżnorodności na przykładzie wybranych miast Polski. Agronomy Science, 76(1), 67-84. https://doi.org/10.24326/as.2021.1.5
Francis, J.J., Johnston, M., Robertson, C., Glidewell, L., Entwistle, V., Eccles, M.P., & Grimshaw, J.M. (2010). What is an adequate sample size? Operationalising data saturation for theory-based interview studies. Psychology and Health, 25(10), 1229-1245.
Frankfort-Nachmias, C., & Nachmias, D. (2001). Metody badawcze w naukach społecznych. Poznań: Zysk i Spółka Publishers
Fromm, E. (2009). Mieć czy być? Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
Fromm, E. (2015). Serce człowieka. Kraków: Wydawnictwo Vis-à-vis Etiuda.
Fukano, Y., & Soga, M. (2024). Greenery hypothesis: An evolutionary explanation for why presence/absence of green affects humans. People and Nature, 6(2), 422-434. https://doi.org/10.1002/pan3.10619
Fuller, R.A., Irvine, K.N., Devine-Wright, P., Warren, P.H., & Gaston, K.J. (2007). Psychological benefits of greenspace increase with biodiversity. Biology Letters, 3(4), 390-394. https://doi.org/10.1098/RSBL.2007.0149
Glaeser, E. (2011). Triumph of the city: How urban spaces make us human. Pan Macmillan.
Grahn, P., & Stigsdotter, U.K. (2010). The relation between perceived sensory dimensions of urban green space and stress restoration. Landscape and Urban Planning, 94(3-4), 264-275. https://doi.org/10.1016/J.LANDURBPLAN.2009.10.012
Herodowicz, T. (2021). Life quality affected by green infrastructure - Polish cities' perspective. Acta Geographica Universitatis Comenianae, 65(1).
Hong, S.K., Lee, S.W., Jo, H.K., & Yoo, M. (2019). Impact of frequency of visits and time spent in urban green space on subjective well-being. Sustainability, 11(15). https://doi.org/10.3390/su11154189
Kahn Jr., P.H. (2002). Children's affiliations with nature: Structure, development, and the problem of environmental generational amnesia. W: Children and nature: Psychological, sociocultural, and evolutionary investigations (s. 93-116). MIT Press.
Korwel-Lejkowska, B., & Czochański, J. (2017). Stan, znaczenie i zagrożenia terenów zieleni w metropolii i jej otoczeniu. Metropolitan, 8(2), 61-69.
Liu, J., & Green, R.J. (2026). Examining the biophilia hypothesis through assessing children's preferences for outdoor environments and perception of nature in Beijing, China. Cities, 168. https://doi.org/10.1016/j.cities.2025.106428
Maestre, C.A., Garza, S., Albornoz, Y., Mejía-Arango, S.E., Melgarejo, J.D., & Maestre, G.E. (2025). Impacts of imageability of architecture on brain health: A systematic literature review. Landscape and Urban Planning, 256. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2024.105286
Maller, C., Townsend, M., Pryor, A., Brown, P., & St. Leger, L. (2006). Healthy nature healthy people: "contact with nature" as an upstream health promotion intervention for populations. Health Promotion International, 21(1), 45-54. https://doi.org/10.1093/HEAPRO/DAI032
Mann, M.E. (2021). Nowa wojna klimatyczna: jak ocalić nasza planetę? Wydawnictwo Dolnośląskie.
Mazurek-Łopacińska, K., Iwankiewicz-Rak, B., Karcz, K., Marak, J., Muszyńska, W., Sobocińska, M.,Sojkin, B., Szczepankiewicz, W., Światowy, G., & Waniowski, P. (2005). Badania marketingowe:teoria i praktyka. Wydawnictwo Naukowe PWN
McEachan, R.R.C., Prady, S.L., Smith, G., Fairley, L., Cabieses, B., Gidlow, C., Wright, J., Dadvand, P., van Gent, D., & Nieuwenhuijsen, M.J. (2016). The association between green space and depressive symptoms in pregnant women: moderating roles of socioeconomic status and physical activity. Journal of Epidemiology & Community Health, 70(3), 253-259
Mierzejewska, L. (2001). Tereny zielone w strukturze przestrzennej Poznania. Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Ode Sang, Å., Knez, I., Gunnarsson, B., & Hedblom, M. (2016). The effects of naturalness, gender, and age on how urban green space is perceived and used. Urban Forestry and Urban Greening, 18, 268-276. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2016.06.008
Ottosson, J., & Grahn, P. (2005). A comparison of leisure time spent in a garden with leisure time spent indoors: On measures of restoration in residents in geriatric care. Landscape Research, 30(1), 23-55. https://doi.org/10.1080/0142639042000324758
Paniccià, M., Acito, M., & Grappasonni, I. (2025). How outdoor and indoor green spaces affect human health: a literature review. Annali di Igiene Medicina Preventiva e di Comunita, 37(3), 333-349
Pisarek, M. (2017). Znaczenie terenów zieleni w świadomości mieszkańców Tarnowa. Topiarius. Studia krajobrazowe, 2, 131-144.
Pyryt, P., & Myga-Piatek, U. (2024). Integralność a fragmentacja terenów zieleni. W poszukiwaniu porządku terminologicznego. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, 52(2), 147-166. https://doi.org/10.30450/202413
Ratcliffe, E., Gatersleben, B., Sowden, P.T., & Korpela, K.M. (2022). Understanding the Perceived Benefits of Nature for Creativity. Journal of Creative Behavior, 56(2), 215-231. https://doi.org/10.1002/jocb.525
Rogatka, K., Kowalski, M., Starczewski, T., & Masoumi, H. (2025). Biophilia in Polish spa towns from spatial planning perspective. European Planning Studies, 33(7), 1104-1127.
Rzeńca, A., & Rzeńca, P. (2016). Miasto jako system ekologiczny. W: A. Rzeńca (red.), EkoMiasto#Środowisko. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Łodź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Sanesi, G., & Chiarello, F. (2006). Residents and urban green spaces: The case of Bari. Urban Forestry and Urban Greening, 4(3-4), 125-134.
Starczewski, T., Rogatka, K., Kukulska-Kozieł, A., Noszczyk, T., & Cegielska, K. (2023). Urban green resilience: Experience from post-industrial cities in Poland. Geoscience Frontiers, 14(4), 101560.
Szymańska, D., Lewandowska, A., & Rogatka, K. (2015). Temporal trend of green areas in Poland between 2004 and 2012. Urban Forestry & Urban Greening, 14(4), 1009-1016.
Ulrich, R.S. (1984). View Through a Window May Influence Recovery from Surgery. Science, 224(4647), 420-421
Wang, R., Zhao, J., Meitner, M.J., Hu, Y., & Xu, X. (2019). Characteristics of urban green spaces in relation to aesthetic preference and stress recovery. Urban Forestry and Urban Greening, 41, 6-13.
Wieteska-Rosiak, B. (2016). Bezpieczeństwo ekologiczne miasta. W: A. Rzeńca (red.), EkoMiasto#Środowisko. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Wilson, E.O. (1986). Biophilia. Harvard University Press.
Wycichowska, B. (2017). Bioróżnorodność w miastach - potrzeba ochrony i kształtowania. W: M. Kosmala (red.), Dzika przyroda w mieście (s. 175-189). Toruń: Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych.

Czasopismo/Seria/cykl:

Przegląd Geograficzny

Tom:

98

Zeszyt:

1

Strona pocz.:

59

Strona końc.:

105

Szczegółowy typ zasobu:

Artykuł

Format:

application/octet-stream

Identyfikator zasobu:

oai:rcin.org.pl:260815 ; 0033-2143 (print) ; 2300-8466 (on-line) ; 10.7163/PrzG.2026.1.4

Źródło:

CBGiOŚ. IGiPZ PAN, sygn.: Cz.181, Cz.3136, Cz.4187 ; kliknij tutaj, żeby przejść

Język:

pol

Język streszczenia:

eng

Prawa:

Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0

Zasady wykorzystania:

Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -

Digitalizacja:

Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk

Lokalizacja oryginału:

Centralna Biblioteka Geografii i Ochrony Środowiska Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN

Dofinansowane ze środków:

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka, lata 2010-2014, Priorytet 2. Infrastruktura strefy B + R ; Unia Europejska. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Dostęp:

Otwarty