Object structure

Title:

Cultural Aspects of the Spiritual Legacy of Podhale Highlanders

Subtitle:

Ethnologia Polona 35 (2014)

Creator:

Lehr, Urszula

Publisher:

Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences

Place of publishing:

Warszawa

Date issued/created:

2014

Description:

24 cm

Subject and Keywords:

religious system ; beliefs ; supernatural creatures ; human beings ; magic ; Podhale

Abstract:

The article is synthetic flashbacks the contents, demonological motifs and beliefs in a supernatural power of the Tatra highlanders. It is based on archive materials, relevant literature and field research conducted by the author in 1991–1994. The work describes the notional world of highlanders from the turn of the 19th and the first half of the 20th century. This conceptual framework was shaped by many different factors (such as the location of the region, its economy, peripheral occupations, multicultural ethnic structure) and the determinants of Christian and magical syncretism, as well as the naturalist and religious system. The parallel notional reality that emerged reflected the adequate semiotic space of the past, still remains a part of the spiritual cultural legacy and a characteristic feature of the region of Podhale

References:

Adamczyk M. J. 1966. Z dziejów ciemnoty i zabobonu na Podhalu. Wierchy 35, 168–171 ; Baranowski I. 1912. Z przeszłości Podhala. Ziemia 3, 401–405 ; Bartmiński J. and Niebrzegowska S. 1996. Księżyc. In J. Bartmiński (ed.), Słownik stereotypów i symboli ludowych 1. Lublin, 158–186 ; Bazińska B. 1954. Bukowina Tatrzańska. Monografia. Warszawa ; Bazińska B. 1967. Ślady działalności instytucji czarownictwa w pamięci historycznej i praktykach pasterzy tatrzańskich. Etnografia Polska 11, 112–131 ; Bazińska B. 1967. Wierzenia i praktyki magiczne pasterzy w Tatrach Polskich. In W. Antoniewicz (ed.), Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala. Życie i folklor pasterzy Tatr Polskich i Podhala 7. Warszawa, 65–111 ; Biegeleisen H. 1929. U kolebki. Przed ołtarzem. Nad mogiłą. Lwów ; Brückner A. 1985. Mitologia słowiańska i polska. Warszawa ; Brzega W. 1969. Żywot górala poczciwego (wspomnienia i gawędy). Selected, compiled and annotated by A. Micińska and M. Jagiełło. Kraków ; Brzozowska-Krajka A. 1989. Stare i nowe nuty na góralskich gęślikach. O ludowej poezji podhalańskiej (1945–1980). Warszawa ; Bubak J. 1991. Nazwy osobowe mieszkańców Zakopanego (nazwiska, przydomki, przezwiska i imiona). In R. Dutkowa (ed.), Zakopane czterysta lat dziejów. Kraków, 504–526 ; Burszta W. J. 1998. Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje. Poznań ; Dobrowolski K. 1930. Migracje wołoskie na ziemiach polskich. Pamiętnik V Powszechnego zjazdu historyków polskich w Warszawie 1. Lwów, 135–152 ; Dobrowolski K. 1958. Chłopska kultura tradycyjna. Próba teoretycznego zarysu na podstawie materiałów źródłowych XIX i XX wieku z południowej Małopolski. Etnografia Polska 1, 19–53 ; Dobrowolski K. 1961. Studia nad teorią kultury ludowej. Etnografia Polska 4, 57–58 ; Długołęcka L. and Pinkwart M. 1992. Muzyka i Tatry. Kraków ; Eliade M. 2004. Okultyzm, czary i mody kulturalne: eseje. Tłum. I. Kania. Warszawa ; Eljasz-Radzikowski S. 1897. Polscy Górale Tatrzańscy czyli Podhalanie i Tatry na początku XIX wieku. Lud 3, 225–273 ; Gąsienica J. 1975. Przypowiodka koło boginek; Jak chłop śmierć wytańcył. In W. Wnuk (ed.), Gawędy Skalnego Podhala. Kraków, 83–86; 90–92 ; Goszczyński S. 1901. Kościelisko. Janosz i Dziwożona. Przegląd Zakopiański 3 (39–40), 370–372, 382–384 ; Goszczyński S. 1958 (1853). Dziennik podróży do Tatrów. S. Sierotwiński (ed.), Wrocław ; Grzebinoga B. 1975. Gawędy. Podhalanka (A special publication of the Podhale Association), 26–27 ; Hoesick F. 2001. Legendowe postacie Zakopanego. Chałubiński, ks. Stolarczyk, Sabała. Warszawa ; Horvátová E. 1975. Zvykoslovie a povery. Slovensko 3 (2). Bratislava, 1022–1030 ; Kamiński (Kamieński) L. 1992. O mieszkańcach gór tatrzańskich. Najdawniejsza monografia etnograficzna Podhala. Compiled by J. Kolbuszewski. Kraków ; Kantor J. 1912. Lud Podhala. Ziemia 3, 382–393 ; Karwicka T. 1983. Magia drzew (Rozważania na przykładzie niektórych praktyk magicznych związanych z drzewami). Rocznik Muzeum Etnograficznego 8, 41–47 ; Kawałko M. J. 1986. Historie ziołowe. Lublin ; Klinger W. 1949. Wschodnio-europejskie rusałki i pokrewne postaci demonologii ludowej a tradycja grecko-rzymska. Lublin, Kraków ; Kolberg O. 1968. Dzieła Wszystkie. Góry i Podgórze 45 (2). Warszawa, 505–518 ; Kosiński W. 1904. Materiały etnograficzne zebrane w różnych okolicach Galicji zachodniej. Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne 7, 1–87 ; Kowalska-Lewicka A. 1957. O demonach, strachach i innych stworach. Ziemia 2 (6), 21–22; (7), 13, 18 ; Krzeptowski Sabała J. 1975. O śmierci; O zaśpionym wojsku w Tatrak; O diable. In W. Wnuk (ed.), Gawędy Skalnego Podhala. Kraków, 28–30; 49–52; 58–60 ; Kurek J. 1978. Księga Tatr wtóra. Kraków ; Lehr U. (ed.) 2000. Słownik wyrazów podhalańskich. In D. Tylkowa (ed.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi. Kraków, 421–437 ; Lehr U. 2003. Wątki demonologiczne w tradycji ustnej górali. Rocznik Podhalański 9, 9–50 ; Lehr U. 2009. Weather Wizards and Contemporary Protecting Resources. Acta Ethnographica Hungarica 54 (2), 307–316 ; Lehr U. 2009. Traditional Rural Etiology as a Category of Cultural Phenomena. Alimori. Journal of Ethnology and Anthropology 1 (2 July), 7–29 ; Lehr U. 2012. The transcendental side of life. Aquatic demons in Polish folklore. http://www.folklore.ee/pubte/eraamat/eestipoola2/lehr.pdf. Dostęp 20.08.2014 ; Lehr U. 2012. Soul in the Folk Imagination. Conception-Metamorphosis-Relation (an article submitted for publication) ; Lehr U. 2012. Słów kilka o słowie, czyli magicznej kreacji rzeczywistości. In: R. Hołda and T. Paleczny (eds.), Ciekawość świata, ludzi, kultury…Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Ryszardowi Kantorowi z okazji czterdziestolecia pracy naukowej. Kraków, 189–205 ; Lehr U. and Tylkowa D. 2000. Wiadomości o regionie. In D. Tylkowa (ed.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi. Kraków, 11–83 ; Łapczyński K. 1867. Baśń tatrzańska o królu wężów. Kłosy 5, 32, 47 ; Melicherci k A. 1968. Československá Vlastiveda. Díl. III: Lidová kulturá. Praha ; Moszyński K. 1967. Kultura ludowa Słowian 2 (1). Warszawa, 598–703 ; Pach A. and Jarzębowski W. 1957. Bajdy przy watrze. Warszawa ; Pełka L. 1987. Polska demonologia ludowa. Warszawa ; Pine F. 2000. Kinship, gender and work in socialist and post-socialist rural Poland. In V. A. Goddard (ed.), Gender, Agency and Change. London, 86–101 ; Potkański K. 1905. Z wierzeń i przesądów ludu na Podhalu (spisał tenże autor w Zakopanem w latach 1895 i 1896). Lud 11, 51–54 ; Przerwa-Tetmajer K. 1960. Legenda Tatr. Part 1: Maryna z Hrubego. Kraków ; Radwańska-Paryska Z. 1991. Zielnik Brata Cypriana z Czerwonego Klasztoru. Polish Botanical Studies. Guidebook 5. Kraków ; Radwańska-Paryska Z. 1992. Słownik gwarowy góralskich nazw roślin z Tatr i Podtatrza. Zakopane ; Rostafiński J. and Seidl O. 1962. Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa ; Skupień J. 1979. Wierzenia na Podhalu w dzień Wszystkich Świętych. Rocznik Podhalański 2, 189–190 ; Skupień-Florek A. 1991. O Tatry we moje. Compiled by J. Sichielska and F. Sichielski. Kraków ; Staszic S. 1955 (1815). O Ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski. Warszawa ; Stopka-Nazimek A. 1987. Sabała: portret, życiorys, bajki, powiastki, piosnki, melodye. Kraków ; Suleja A. 1903. Dolina «Podhale» w dawnych czasach. Przegląd Zakopiański 5 (33), 256–257; (35), 276–279; (36), 286–287 ; Suski A. 1975. Śmierć. In W. Wnuk (ed.), Gawędy Skalnego Podhala. Kraków, 520–526 ; Sutor W. A. 1992. Życie pasterskie w Tatrach. Gdańsk ; Śliziński J. 1987. Podania z południowej Nowotarszczyzny. Zakopane ; Szczepaniak W. 1915. Sposób na płanetnika. Gazeta Podhalańska 15 (52), 3–6 ; Thomas W. I. and Znaniecki F. 1976. Chłop polski w Europie i Ameryce 1. Warszawa ; Tomicki R. 1981. Religijność ludowa. In M. Biernacka, M. Frankowska and W. Paprocka (eds.), Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej 2. Wrocław, 29–70 ; Udziela S. 1905. Kilka zapisków ze Starego Bystrego. Lud 11, 76 ; Urbańczyk S. 1991. Dawni Słowianie. Wiara i kult. Wrocław ; Wawrzeniecki W. 1916. Taniec. Wisła 20 (1), 46 ; Witkiewicz S. 1963. Pisma tatrzańskie 2. Kraków ; Wnuk W. (ed.) 1975. Gawędy Skalnego Podhala. Kraków

Relation:

Ethnologia Polona

Volume:

35

Start page:

181

End page:

210

Resource type:

Text

Detailed Resource Type:

Article

Format:

application/pdf

Resource Identifier:

0137-4079

Source:

IAiE PAN, call no. P 366 ; IAiE PAN, call no. P 367 ; IAiE PAN, call no. P 368 ; click here to follow the link

Language:

eng

Rights:

Rights Reserved - Free Access

Terms of use:

Copyright-protected material. May be used within the limits of statutory user freedoms

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

×

Citation

Citation style: