Once again about ‘missing’ cremated skeletal remains. An example of a cemetery in Raczkowice in the context of transformations of funerary rituals of the Przeworsk culture in the Younger and Late Roman Period

Skóra, Kalina; Lasota-Kuś, Anna; Borowska, Beata; Marchewka-Długońska, Justyna

doi:0081-3834

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Once again about ‘missing’ cremated skeletal remains. An example of a cemetery in Raczkowice in the context of transformations of funerary rituals of the Przeworsk culture in the Younger and Late Roman Period Skóra, KalinaLasota-Kuś, AnnaBorowska, BeataMarchewka-Długońska, Justyna

Object structure

Archaeological Reports ; Archäologische Berichte

Skóra, Kalina ; Lasota-Kuś, Anna ; Borowska, Beata ; Marchewka-Długońska, Justyna

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

archaeology ; Raczkowice ; cemetery ; Roman period ; Przeworsk culture ; Burial rites ; osteological analyses

The aim of this paper is to evaluate the contents of cremation pit graves, urns and pyre sites from the cemetery of the Przeworsk Culture in Raczkowice from an osteological perspective, which is related to the issue of the small number of burnt skeletal remains. The collection was analysed in terms of weight, state of preservation, anatomical differentiation and frequency of different skeletal parts, addressing the question of whether the skeletal remains were selected from the cremation pyre and what proportion of them was deposited in the grave. The results obtained for Raczkowice are presented against the background of the Przeworsk Culture’s funerary customs in the declining phases of the Roman Period.

Arcini C. 2005. Pyre sites before our eyes. In T. Artelius and F. Svanberg (eds), Dealing with the Dead. Archaeological Perspective on Prehistoric Scandinavian Burial Ritual. Stockholm: National Heritage Board, 63-72.
Biborski M. 1998. Badania wykopaliskowe na cmentarzysku kultury przeworskiej z okresu wpływów rzymskich w Mokrej, województwo częstochowskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w 1995 roku, 63-75.
Biborski M. 2000a. Wyniki badań wykopaliskowych na cmentarzysku kultury przeworskiej z okresu wpływów rzymskich w Mokrej, województwo częstochowskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w 1996 roku, 81-92.
Biborski M. 2000b. Dalsze badania na stanowisku 8 w Mokrej, województwo częstochowskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w 1997 roku, 100-109.
Biborski M. 2001. Badania ratownicze na cmentarzysku kultury przeworskiej w Mokrej, województwo częstochowskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w 1998 roku, 125-133.
Biborski M. 2002. Ratownicze badania wykopaliskowe na cmentarzysku kultury przeworskiej z późnego okresu wpływów rzymskich i wczesnej fazy wędrówek ludów w Mokrej, województwo śląskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w latach 1999-2000, 229-241.
Biborski M. 2004a. Dalsze ratownicze badania wykopaliskowe na cmentarzysku kultury przeworskiej z późnego okresu wpływów rzymskich i wczesnej fazy wędrówek ludów w Mokrej, województwo śląskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w latach 2001-2002, 125-139.
Biborski M. 2004b. Die Ergebnisse der Forschungen auf dem spätkaiserzeitlichen Gräberfeld von Mokra, Kreis Kłobuck, Woiw. Śląskie, Fundstelle 8. Forschungen von 1996-1998. Recherches archéologiques de 1993-1998, 103-114.
Biborski M. 2006a. Końcowe etapy badań wykopaliskowych na cmentarzysku kultury przeworskiej z okresu rzymskiego i wczesnej fazy wędrówek ludów w Mokrej, województwo śląskie. Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w latach 2003-2004, 128-134.
Biborski M. 2006b. Die Fortsetzung der Ausgrabungen auf dem Gräberfeld der Przeworsk-Kultur der jüngeren römischen Kaiserzeit und frühen Völkerwanderungszeit in Mokra, Kr. Kłobuck, Woiw. Śląskie, Fst. 8. Forschungen von 1999-2003. Recherches archéologiques de 1999-2003, 169-189.
Biborski M. 2010. Chronologia cmentarzyska kultury przeworskiej z młodszego i późnego okresu rzymskiego oraz z wczesnej fazy wędrówek ludów z Mokrej na Śląsku. Wiadomości Archeologiczne 61, 137-151.
Byrska-Fudali M. and Przybyła M. M. 2010. Bog deposit of burnt human remains from site 2 in Modlniczka, dist. Cracow. Sprawozdania Archeologiczne 62, 439-492.
Cerezo-Román J. I. and Williams H. 2014. Future directions for the archaeology of cremation. In I. Kuijt, C. P. Quinn and G. Cooney (eds), Transformation by Fire: The Archaeology of Cremation in Cultural Context. Tucson: University of Arizona Press, 240-255.
Czarnecka K. 1990. Struktura społeczna ludności kultury przeworskiej. Próba rekonstrukcji na podstawie źródeł archeologicznych i analizy danych antropologicznych z cmentarzyska. Warszawa: Państwowe Muzeum Archeologiczne.
Ellingham S. and Sandholzer M. A. 2020. Determining Volumetric Shrinkage Trends of Burnt Bone Using Micro-CT. Journal of Forensic Science 65, 196-199.
Goldhahn J. and Oestigaard T. 2008. Smith and Death – Cremations in Furnaces in Bronze and Iron Age Scandinavia. In K. Chilidis, J. Lund and C. Prescott (eds), Facets of Archaeology: Essays in Honour of Lotte Hedeager on Her 60th Birthday (= Oslo archaeological series 10). Oslo: Unipub. Institutt for arkeologi, konservering og historiske studier. Universitetet i Oslo, 231.
Gralak T. 2019. Osadnictwo z późnego okresu wpływów rzymskich i początku okresu wędrówek ludów na stanowiskach Polwica 4 i 5 oraz Skrzypnik 8 (= Archeologiczne Zeszyty Autostradowe 21). Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Großkopf B. 2004. Leichenbrand. Biologisches und kulturhistorisches Quellenmaterial zur Rekonstruktion vor- und frühgeschichtlicher Populationen und ihrer Funeralpraktiken. Ph Thesis. Leipzig: Universität Leipzig.
Godłowski K. 1981. Kultura przeworska. In J. Wielowiejski (ed.), Prahistoria Ziem Polskich 5. Późny okres lateński i okres rzymski. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, 57-120.
Godłowski K. 1985. Przemiany kulturowe i osadnicze w południowej i środkowej Polsce w młodszym okresie przedrzymskim i w okresie rzymskim. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Harvig L. 2015. Past cremation practices from a bioarchaeological perspective. How new methods and techniques revealed conceptual changes in cremation practices during the late Bronze and early Iron Age in Denmark. In T. Thompson (ed.), The Archaeology of Cremation. Burned Human Remains in Funerary Studies. Studies in Funerary Archaeology 8. Oxford: Oxbow Books, 43-62.
Harvig L. and Lynnerup N. 2013. On the volume of cremated remains – a comparative study of archaeologically recovered cremated bone volume as measured manually and assessed by Computed Tomography and by Stereology. Journal of Archaeological Science, 40, 2713-2722.
Imaizumi K. 2015. Forensic investigation of burnt human remains. Research and Reports in Forensic Medical Science 5, 67-74.
Jaeger J. H. and Johansen V. L. 2013. The cremation of infants/small children: An archaeological experiment concerning the effects of fire on bone weight. Cadernos do GEEvH 2/2, 13-26.
Kaczanowski P. 1987. Drochlin. Ciałopalne cmentarzysko kultury przeworskiej z okresu wpływów rzymskich. Zeszyty Naukowe UJ DCCCXXVIII (= Prace Archeologiczne 40), Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kaczanowski P. and Rodzińska-Nowak J. 2015. Uwagi o przydatności wyników analizy cmentarzyskm ciałopalnych z okresu rzymskiego do studiów paleodemograficznych. Barbaricum 11, 215-227.
McKinley J. 1994a. Bone fragment size in British cremation burials and its implication for pyre technology and ritual. Journal of Archaeological Science 21/3, 339-342.
McKinley, J. 1994b. A pyre and grave goods in British cremation burials; Have we missed something? Antiquity 68, 132-134.
Knüsel C. J. and Robb J. 2023. Tafonomia funeralna: przegląd celów i metod. In A. Staniewska and E. Domańska (eds), Ekshumacje polityczne. Teoria i praktyka. Gdańsk, Lubin: Muzeum Historyczne w Lubinie, 93-156.
Koczorski T., Kajmowicz B. and Florkowski A. 2013. Analiza antropologiczna materiałów kostnych. In J. Szałkowska-Łoś and J. Łoś, Zakrzewska Osada. Cmentarzysko kultury pomorskiej i wielbarskiej na Pojezierzu Krajeńskim (= Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne 2). Bydgoszcz, Pękowice: Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy, Wydawnictwo i Pracownia Archeologiczna Profil-Archeo, 81-103.
Krap T., Nota K., Wilk L. S., van de Goot F. R. W., Ruijter J.M., Duijst W. and Oostra R. J. 2017. Luminescence of thermally altered human skeletal remains. International Journal of Legal Medicine 131/4, 1165-1177.
Kuryłowicz M. 2020. Rzymskie prawo oraz zwyczaje grobowe i pogrzebowe. Studia i szkice. Lublin: Wydawnictwo Werset.
Madyda-Legutko R. 1987. Die Gürtelschnallen der römischen Kaiserzeit und der frühen Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum (= BAR International Series 360). Oxford: Archaeopress.
Madyda-Legutko R. 2011. Studia nad zróżnicowaniem metalowych części pasów w kulturze przeworskiej. Okucia końca pasa. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze ‘Historia Iagellonica’.
Madyda-Legutko, J. Rodzińska-Nowak and Zagórska-Telega J. 2011a. Opatów, Fst. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen (= Monumenta Archaeologica 15/1 – Katalog). Warszawa, Kraków: Fundacja Monumenta Archaeologica Barbarica, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Instytut Archeologii UJ.
Madyda-Legutko, J. Rodzińska-Nowak and Zagórska-Telega J. 2011b. Opatów, Fst. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen (= Monumenta Archaeologica 15/2 – Tafeln). Warszawa, Kraków: Fundacja Monumenta Archaeologica Barbarica, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Madyda-Legutko R., Rodzińska-Nowak J. and Zagórska-Telega J. 2015. Ponowna refleksja nad przyczynami występowania niewielkiej ilości ludzkich szczątków kostnych w grobach kultury przeworskiej z młodszego i późnego okresu rzymskiego oraz z wczesnej fazy okresu wędrówek ludów. In A. Michałowski, M. Teska and M. Żółkiewski (eds), Viator per devia scientiae itinera. Studia nad problematyką okresów rzymskiego, wędrówek ludów i wczesnego średniowiecze (= Seria Archaeologia 53). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 291-296.
Makiewicz T. 2008. Ile kości w grobach? Intrygujący i niezauważony aspekt ciałopalnego obrządku pogrzebowego w kulturze przeworskiej. In A. Błażejewski (ed.), Labor et patientia. Studia Archaeologica Stanislao Pazda dedicata. Wrocław: Instytut Archeologii UWr, 289-300.
Makiewicz T. 2009. O sposobach traktowania szczątków kostnych w ciałopalnym obrządku pogrzebowym kultury przeworskiej. Folia Praehistorica Posnaniensia 15, 185-208.
Makiewicz T., Kaczor W., Krąpiec M., Makowiecki D., Miłosz E. and Polcyn M. 2008. Studnia – cmentarzysko z okresu wędrówek ludów w obrębie kompleksu osadniczego w Konarzewie (stan. 5), pow. Poznań ziemski. Nowy typ cmentarzyska kultury przeworskiej. In J. Skowron and M. Olędzki (eds), Kultura przeworska. Odkrycia – interpretacje – hipotezy 2. Łódź: Instytut Studiów Międzynarodowych, Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych UŁ, 299-355.
Malinowski T. 1969. Obrządek pogrzebowy ludności kultury pomorskiej. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Malinowski A. and Porawski R. 1969. Identifikationsmöglichkeiten menschlicher Brandknochen mit besonderer Berücksichtigung ihres Gewichts. Zacchia di medicina legale, sociale e criminologica 44, 392-410.
Mamede A. P., Gonçalves D., Marques M. P. M. and Batista de Carvalho L. A. E. 2017. Burned bones tell their own stories: A review of methodological approaches to assess heat-induced diagenesis. Applied Spectroscopy Reviews 53, 1-33.
Piontek J. 1975. Polish methods and results of investigations of cremated bones from prehistoric cemeteries. Glasnik Antropološkog Društva Jugoslavije 12, 23-34.
Piontek J. 1996. Biologia populacji pradziejowych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza.
Piontek J. 2002. Wpływ procesu kremacji na morfologię kości szkieletu ludzkiego. Wyniki badań eksperymentalnych. In J. Wrzesiński (ed.), Popiół i kość (= Funeralia Lednickie – Spotkanie 4). Sobótka, Wrocław: Muzeum Ślężańskie im. S. Dunajewskiego, 95-108.
Piontek J. 2007. Metodyka antropologicznych badań materiałów kostnych z grobów ciałopalnych. In L. Bakalarska (ed.), Materiały z konferencji konserwatorstwa archeologicznego zorganizowanych przez Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego Jurata (8-20 V 2005 r.), Wigry (28-30 IX 2005 r.), Krynica (30 XI – 3 XII 2005 r.). Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków.
Rubio L., Díaz-Vico R., Smith-Fernández I., Smith-Fernández A., Suárez J., Martín-de-Las-Heras S. and Santos I. 2020. Spectrophotometric Color Measurement to Assess Temperature of Exposure in Cortical and Medullar Heated Human Bones: A Preliminary Study. Diagnostics 10(11), 979.
Siciński W. 2021. Ratownicze badania archeologiczne na stanowisku 2-2A w Łękach Majątku, pow. Kutno, woj. łódzkie (trasa autostrada A-1) (= Via Archaeologia Lodziensis 9). Łódź: Fundacja Badań Archeologicznych im. Profesora Konrada Jażdżewskiego, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne bw Łodzi.
Skóra K. 2014. Trup nieobecny?... czyli o brakujących szczątkach kostnych w grobach kultury wielbarskiej. Acta Archaeologica Lodziensia 60, 45-68.
Skóra K. 2020. Omnia mors aequat? Soziale Stratigraphien in der römischen Kaiserzeit und Völkerwanderungszeit im Gebiet der Wielbark-Kultur. Łódź: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Skrzyński G. forthcoming. Węgle drzewne z cmentarzyska kultury przeworskiej w Raczkowicach jako źródło danych paleośrodowiskowych i paleoetnobotanicznych.
Szczepanek A. 2013. Archeotanatologia pochówków zbiorowych od pradziejów po czasy współczesne (= Collectio Archaeologica Ressoviensis 25). Rzeszów: Wydawnictwo Mitel.
Szydłowski J. 1964. Obrządek pogrzebowy na Górnym Śląsku w okresie wpływów rzymskich (= Rocznik Muzeum Górnośląskiego 2). Bytom: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu.
Tyszler L. 2012. Ceramika rzymska na północ od Karpat i Sudetów (= Spatium Archaeologicum 4). Łódź: Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego.
Wahl J. 2001. Bemerkungen zur kritischen Beurteilung von Brandknochen. Beiträge zur Archäozoologie und prähistorischen Anthropologie 3, 157-167.
Zagórska-Telega J. 2019. Obrządek pogrzebowy ludności kultury przeworskiej nadliswarciańskiego regionu osadniczego w młodszym i późnym okresie rzymskim (= Opera Archaeologiae Iagellonicae 4). Kraków: Historia Iagellonica.