Pots: the key to the type-chronology of the Lublin-Volhynian culture ceramics

Wilk, Stanisław

doi:0081-3834

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Pots: the key to the type-chronology of the Lublin-Volhynian culture ceramics Wilk, Stanisław

Object structure

Pots: the key to the type-chronology of the Lublin-Volhynian culture ceramics

Archaeological Reports ; Archäologische Berichte

Wilk, Stanisław

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

archaeology ; Eneolithic ; pottery ; typology ; chronology ; Lesser Poland ; Carpathian Basin

The Lublin-Volhynian Culture is the oldest community representing the Early Eneolithic socio-economic model in Lesser Poland. Together with the Wyciąże-Złotniki group, it has been the subject of a multifaceted analysis as part of the National Science Centre’s project, ‘Adaptation of Transcarpathian cultural patterns of the Copper Age in Younger Danubian cultures in the Lesser Poland Upland,’ which was carried out between 2018 and 2023. A significant element of this research was a typological and chronological analysis of the ceramics of the Lublin-Volhynian culture. It showed that pots show apparent variability in form and ornamentation over time. The clarification of the absolute chronology of the Lublin-Volhynian culture enabled the separation of a group of graves containing pots, whose chronology was defined by AMS dates. These became the base for a pattern of variation in the forms and decoration of the pots. The resulting pattern corresponds to the general dynamics of development of the discussed unit between c. 4050-3700 BC.

Bagińska J. and Banasiewicz-Szykuła E. 2002. Grób kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej z Podlodowa, stan. 2, pow. Tomaszów Lubelski. Archeologia Polski Środkowowschodniej 6, 228-235.
Brummack S. and Diaconescu D. 2014. A Bayesian approach to the AMS dates for the Copper Age in the Great Hungarian Plain. Praehistorische Zeitschrift 89, 242–260.
Buszewicz J. 1987. Sprawozdanie z badań wykopaliskowych na wielokulturowej osadzie w Tyszowcach stan. 25B. In A. Urbański (ed.), Sprawozdania z badań terenowych w województwie zamojskim w 1987 roku. Zamość: Wojewódzki Ośrodek Archeologiczno-Konserwatorski w Zamościu, 8-10.
Buszewicz J. 1993. Topornica stan. 21. Prace i Materiały Zamojskie 3 (1991), 287-296.
Chmielewski T. 2008. Uwagi o chronologii względnej i absolutnej wczesnego i środkowego eneolitu na obszarze Polski południowo-wschodniej i zachodniej Ukrainy. Przegląd Archeologiczny 56, 41-100.
Chmielewski T. 2019. Aneks. Chronologia absolutna rozwoju kręgu Polgár na etapie środkowego eneolitu (epoki miedzi). Gdańskie Studia Archeologiczne 7, 21-37.
Dreczko E. 2016. Typologia form naczyń kultury pucharów lejkowatych z obszaru Dolnego Śląska. Przegląd Archeologiczny 64, 5-28.
Gąssowski J. 1954. Neolityczny grób dziecka w Gródku nad Bugiem. Wiadomości Archeologiczne 20, 84-85.
Głosik J. and Gurba J. 1963. Ogólne wyniki prac archeologicznych w Strzyżowie, pow. Hrubieszów, w 1961 r. Sprawozdania Archeologiczne 15, 358-365.
Gruszczyńska A. and Mitura P. 2002. Materiały kultury lubelsko-wołyńskiej w rejonie Księżych Górek w Łańcucie. Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 23, 33-53.
Gurba J. 1967. Groby ludu z ceramiką wstęgową malowaną w Moniatyczach Kolonii, pow. Hrubieszów. Studia Archeologiczne 2, 143-154.
Gurba J. 1973. Kultura wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Sec. F 28, 83-94.
Kadrow S. 1992. Osada kultury lubelsko-wołyńskiej na stan. 35 w Kosinie, gm. loco, woj. Rzeszów. Materiały i sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego za lata 1985-1990, 141-150.
Kadrow S. 2017. The Danubian world and the dawn of the metal ages. In P. Włodarczak (ed.), The Past Societies 2. Polish lands from the first evidence of human presence to the Early Middle Ages: 5500-2000 BC. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 63-106.
Kadrow S. and Kłosińska E. 1988. Obiekt kultury lubelsko-wołyńskiej na stanowisku 10 w Łańcucie, woj. rzeszowskie. Sprawozdania Archeologiczne 40, 9-25.
Kadrow S. and Zakościelna A. 2000. An Outline of the Evolution of Danubian Cultures in Małopolska and Western Ukraine. In A. Kośko (ed.), The Western Border Area of the Tripolye Culture (= Baltic-Pontic Studies 9). Poznań: Institute of Prehistory, Adam Mickiewicz University, 187-255.
Kadrow S. and Zakościelna A. 2022a. Eneolithisation from the steppes. A case study on Volhynia. Światowit 61, 266-292.
Kadrow S. and Zakościelna A. 2022b. The origin of the trough retouch in the Lublin-Volhynian culture. Sprawozdania Archeologiczne 74/1, 157-186.
Kamieńska J. and Kozłowski J. K. 1990. Entwicklung und Gliederung der Lengyel- und Polgar- Kulturgruppen in Polen. Warszawa, Kraków: Uniwersytet Jagielloński, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kokowski A. and Zakościelna A. 1988. Grób kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej w Gródku nad Bugiem, stan. 1C, gm. Hrubieszów, woj. zamojskie. Sprawozdania Archeologiczne 39, 58-67.
Koman W. 1997. Sprawozdanie z badań kurhanu na stan. 27 w Łubczu, woj. zamojskie. Archeologia Polski Środkowowschodniej 2, 37-44.
Kowalczyk J. 1954. Drugi grób kultury wstęgowej ceramiki malowanej z Jaszczowa, w pow. lubelskim. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Sec. F 5, 1-7.
Kowalewska-Marszałek H., Cyngot D. and Tragarz Z. 2017. Katalog obiektów i warstw ze stanowiska Wzgórze Zawichojskie w Sandomierzu. In H. Kowalewska-Marszałek and D. Cyngot (eds), Sandomierz – Wzgórze Zawichojskie: neolityczna osada obronna (badania 1981-1989), cz. 2: Katalog źródeł (= Vetera et Nova 8). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 9-146.
Kruk J. and Milisauskas S. 1983. Chronologia absolutna osadnictwa neolitycznego z Bronocic, woj. kieleckie. Archeologia Polski 28/2, 257-320.
Kruk J. and Milisauskas S. 1985. Bronocice. Osiedle obronne ludności kultury lubelsko-wołyńskiej (2800-2700 lat p.n.e.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Kulczycka-Leciejewiczowa A. 1979. Pierwsze społeczeństwa rolnicze na ziemiach polskich. Kultury kręgu naddunajskiego. In W. Hensel and T. Wiślański (eds), Prahistoria Ziem Polskich. Tom II: Neolit. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 19-165.
Mattila T. M., Svensson E. M., Juras A., Günther T., Kashuba N., Ala-Hulkko T. et al. 2023. Genetic continuity, isolation, and gene flow in Stone Age Central and Eastern Europe. Supplementary Note 1. Communications Biology 6, 793. doi.org/10.1038/s42003-023-05131-3
Nosek S. 1949. Grób południowo-morawskiej ceramiki malowanej z Jaszczowa w pow. lubelskim. Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności 50/9, 368.
Nosek S. 1950. Materiały neolityczne z południowej Polski. Sprawozdania P.M.A. (Państwowego Muzeum Archeologicznego) 3, 81-92.
Nosek S. 1955. Kultura ceramiki wstęgowej malowanej na Lubelszczyźnie. Światowit 21, 125-137.
Nowak M. 2014. Późny etap rozwoju cyklu lendzielsko-polgarskiego w Zachodniej Małopolsce. In K. Czarniak, J. Kolenda and M. Markiewicz (eds), Szkice neolityczne. Księga poświęcona pamięci prof. dr hab. Anny Kulczyckiej-Leciejewiczowej. Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 239-284.
Nowak M. 2017. Do 14C dates always turn into an absolute chronology? The case of the middle Neolithic in western Lesser Poland. Documenta Praehistorica 44, 240–271.
Oross K., Marton T., Whittle A., Hedges R. and Cramp L. 2010. Die Siedlung der Balaton-Lasinja-Kultur in Balaton-szárszó-Kis-erdei-dűlő. In J. Pavúk and J. Suteková (eds), Panta Rhei. Studies on the chronology and cultural development of southeastern and central Europe in earlier prehistory (= Studia Archaeologica et Mediaevalia 11). Bratislava: Comenius University in Bratislava and Archaeological Centre, Olomouc, 379–405.
Patay P. 2005. Kupferzeitliche Siedlung von Tiszalúc. Budapest: Magyar Nemzeti Múzeum.
Patay P. 2011. Telep a java rézkor végéről Panyolán. Jahrbuch des Jósa András Museums von Nyíregyháza 53, 43-67.
Podkowińska Z. 1953. Pierwsza charakterystyka stanowiska eneolitycznego na polu Grodzisko I we wsi Złota, pow. Sandomierz. Wiadomości Archeologiczne 19, 1-53.
Podkowińska Z., Rauhut D. and Krzak Z. 1959. Osadnictwo eneolityczne na Grodzisku II w Złotej, pow. Sandomierz. Archeologia Polski 3/2, 235-278.
Polańska M. 1999. Grób kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej ze stan. 7 w Garbatówce Kolonii, woj. lubelskie. Archeologia Polski Środkowowschodniej 4, 9-15.
Raczky P. and Siklósi Zs. 2013. Reconsideration of the Copper Age chronology of the eastern Carpathian Basin: a Bayesian approach. Antiquity 87, 555-573.
Sałacińska B. and Zakościelna A. 2007. Pierwsze groby kultur ceramik wstęgowych w Polsce. Groby kultury lubelsko-wołyńskiej ze stanowiska Złota ‘Grodzisko I’ i ‘Grodzisko II’. Wiadomości Archeologiczne 59, 77-114.
Siklósi Z. and Szilágyi M. 2021. Culture, period or style? Reconsideration of Early and Middle Copper Age chronology of the Great Hungarian Plain. Radiocarbon 63/2, 585-646.
Ścibior J. M. 1993. Materiały ze zniszczonego obiektu neolitycznego ze stanowiska 6 (Wzgórze Zawichojskie) w Sandomierzu. Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego za lata 1991-1992, 37-52.
Šiška S. 1972. Gräberfelder der Lažňany-Gruppe in der Slowakei. Slovenská Archeólogia 20, 107-175.
Wilk S. 2004. Graves of the Lublin-Volhynian culture at site 2 in Książnice, district of Busko Zdrój. 2001/2002, 2003 exploration seasons. Sprawozdania Archeologiczne 56, 223-270.
Wilk S. 2006. Graves of the Lublin-Volhynian culture at site 2 in Książnice, district of Busko Zdrój. 2004 exploration season. Sprawozdania Archeologiczne 58, 247-273.
Wilk S. 2016. New data about chronology of the impact of the Hunyadihalom-Lažňany horizon on Younger Danubian cultures north of the Carpathian Mountains. Recherches Archéologiques, Nouvelle Série 8, 7–27.
Wilk S. 2021. Adaptacja zakarpackich wzorców kulturowych epoki miedzi na Wyżynie Małopolskiej. Unpublished PhD dissertation, Uniwersytet Jagielloński (Kraków).
Wilk S. and Szczepanek A. 2017. The First Cremation Traces in the Eneolithic Period North of the Carpathian Mountains. Sprawozdania Archeologiczne 69, 353-371.
Wilk S., Stos-Gale Z. A., Schwab R., Zastawny A., Sych D., Kiełtyka-Sołtysiak G. and Momot M. 2024; New data about the provenance of the Early Eneolithic copper artefacts from western Lesser Poland. Praehistorische Zeitschrift 100/3, 831-865.
Włodarczak P. 2017. Datowanie bezwzględne faz osadniczych ze stanowiska Wzgórze Zawichojskie w Sandomierzu. In H. Kowalewska-Marszałek (ed.), Sandomierz – Wzgórze Zawichojskie – neolityczna osada obronna. Badania 1981-1989 (= Vetera et Nova 8). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 91-103.
Zakościelna A. 1986. Z badań osady kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej w Lesie Stockim, stan. 7, gm. Końskowola. Sprawozdania Archeologiczne 38, 31-48.
Zakościelna A. 1996. Nowe materiały do rekonstrukcji obrządku pogrzebowego kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej. Archeologia Polski Środkowowschodniej 1, 175-186.
Zakościelna A. 2006. Kultura lubelsko-wołyńska. Zagadnienia jej genezy, periodyzacji i chronologii. In M. Kaczanowska (ed.), Dziedzictwo cywilizacji naddunajskich: Małopolska na przełomie epoki kamienia i miedzi (= Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie 1). Kraków: Muzeum Archeologiczne w Krakowie, 77-94.
Zakościelna A. 2010. Studium obrządku pogrzebowego kultury lubelsko-wołyńskiej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Żurowski J. 1930. Pierwsze groby kultur ceramik wstęgowych w Polsce. Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Komisji Archeologicznej PAU w Krakowie 35/6, 29-31.