Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Hans Lutsch’s inventory of monuments of Silesia, compiled at the turn of the 20th century, remains the most comprehensive compilation of bells in the area, though more than hundred years have passed since its publication. This work, however, in spite of its merits, remains far outdated — both in view of the tremendous war losses in the first half of the 20th century and its methodological foundations. Therefore, there is a need to carry out an inventory of these artefacts, basing on modern and interdisciplinary methods used in campanological research. The aim of the article is to address the problems arising from the study of bells in the Lutsch catalogue, and to refer to contemporary conservation documentation. The article’s thesis draws attention to the poor state of research on the oldest bells in Lower Silesia.
Górski Adam. 2013. Powiat nowosolski, Corpus inscriptionum Poloniae, 10: Inskrypcje województwa lubuskiego, red. J. Zdrenka, 6, Toruń.
Grundmann Ginter. 1961. Glocke läuteten über Schlesien, „Schlesien”, 4, pp. 63–74.
Kowalski Krzysztof Maciej. 2006. Inskrypcje na dzwonach gotyckich w Prusach, Gdańsk.
Ławnikowska Barbara. 2011. Przyczynek do dziejów ludwisarstwa na Dolnym Śląsku. Dzwony z Mirska, „Studia Epigraficzne”, 4, pp. 169–180.
Lutsch Hans. 1889. Die Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, 2: Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirks Breslau, Breslau.
Lutsch Hans. 1891. Die Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, 3: Die Kunstdenkmäler des Reg. Bezirks Liegnitz, Breslau.
Lutsch Hans. 1903. Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, 5: Sach-, Kunstler und Werkmeister und Ortsregister. Kunstgeschichtliche Regesten, Breslau.
Ochendowska-Grzelak Barbara. 2002. Spuścizna Hansa Lutscha w Archiwum Państwowym w Szczecinie, „Stargardia”, 2, pp. 425–432.
Ochendowska-Grzelak Barbara. 2013. Hans Lutsch (1854–1922). Architekt, konserwator zabytków, badacz architektury, Szczecin.
Ochendowska-Grzelak Barbara. 2023. Hans Lutsch (1854–1922) i Hugo Lemcke (1835–1926). Z dziejów badań nad sztuką Pomorza Zachodniego, Szczecin.
Ornamenta Silesiae. 2000. Ornamenta Silesiae. Tysiąc lat rzemiosła artystycznego na Śląsku , red. M. Starzewska, Wrocław.
Oszczanowski Piotr. 2003. Rodzina Götzów — z historii wrocławskiego ludwisarstwa. Wstęp do badań, [in:] Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Ludwisarstwo w Polsce, red. K. Kluczwajd, Toruń, pp. 75–87.
Otte Heinrich. 1884. Glockenkunde, Leipzig.
Pater Józef. 2000. Dzwon „Świętosław”, [in:] Ornamenta Silesiae. Tysiąc lat rzemiosła artystycznego na Śląsku, Wrocław, p. 66.
Poettgen Jörg. 2010. Handbuch der deutschen Glockengieβer und ihrer Werkstätten bis zum Jahre 1900 in den ehemaligen deutschen Ostprovinzen Pommern, Ost- und Westpreuβen und Schlesien mit Berücksichtung der im westlichen Deutschland vorhandenen Leihglocken, Greifenstein.
Pokora Jakub. 1972. Stan i potrzeba badań nad zabytkowymi dzwonami w Polsce, „Ochrona Zabytków”, 4, pp. 285–290.
Poźniak Michał. 2022. Ludwisarze pogranicza śląsko-łużyckiego Georg Wield I i Georg Wield II oraz ich działalność na przełomie XVI i XVII wieku, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, 77, 2, pp. 43–75.
Radler Leonhard. 1981. Beiträge zur Geschichte der Glocken im Kreise Schweidnitz, “Archiv für schlesische Kirchengeschichte”, 39, pp. 219–255.
Schultz Alvin. 1881. Notizien über Glocken und ihre Inschriften, “Schlesiens Vorzeit in Bild und Schrift”, 3, pp. 66–67.
Schultz Alvin. 1888. Einige Breslauer Rot-Stück- und Glockengiesser, “Schlesiens Vorzeit in Bild und Schrift”, 5, pp. 493–497.
Tureczek Marceli. 2011. Leihglocken. Dzwony z obszaru Polski w granicach po 1945 roku przechowywane na terenie Niemiec, Warszawa.
Tureczek Marceli. 2015. Campanae que in confinio sonant. Studium z dziejów ludwisarstwa na pograniczu śląsko-brandenbursko-pomorskim w XII–XVIII wieku, Zielona Góra.
Tureczek Marceli. 2019. Zabytkowe dzwony z terenów Polski Zachodniej i Północnej. Problemy badań na tle zagadnienia strat dóbr kultury, “UR Journal of Humanities and social science”, 2, 11, pp. 69–98.
Tureczek Marceli. 2020. Wstępne badania historyczne i konserwatorskie dzwonu Georga Wielda I z 1595 roku w Konotopie, „Lubuskie Materiały Konserwatorskie”, 17, pp. 64–69.
Tureczek Marceli. 2021. Proporcje profili żebra średniowiecznych dzwonów jako narzędzie pomocnicze przy datowaniu (na tle problemu inwentaryzacji dzwonów w Polsce), „Ochrona Zabytków”, 2, pp. 187–215.
Tureczek Marceli. 2023. Antiqua campana. Wprowadzenie do ochrony i konserwacji dzwonów, Kraków.
Walter Karl. 1913. Glockenkunde, Regensburg und Rom.
Zdrenka Joachim, Górski Adam, Patorski Ryszard, Tureczek Marceli. 2018. Powiat żagański do 1815 roku, Corpus inscriptionum Poloniae, 10: Inskrypcje województwa lubuskiego, red. J. Zdrenka, 13, Toruń.
Kwartalnik Historii Kultury Materialnej
oai:rcin.org.pl:248041 ; 0023-5881 ; e-ISSN 2719-6496 ; doi:10.23858/KHKM73.2025.4.008
IAiE PAN, call no. P 329 ; IAiE PAN, call no. P 331 ; IAiE PAN, call no. P 330 ; click here to follow the link
Creative Commons Attribution BY 4.0 license
Copyright-protected material. [CC BY 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY 4.0 license, full text available at: ; -
Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences
Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences
Jan 28, 2026
Jan 27, 2026
59
https://www.rcin.org.pl/iae/publication/284979
Burchard, Helena
Stawiarska, Teresa
Dreczko, Ewa
Furmanek, Mirosław Masojć, Mirosław