Wyposażenie warsztatów kaliskich złotników w świetle inwentarzy mienia i testamentów z XVI–XVIII wieku

Andrzejewska, Ewa

doi:0023-5881

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Wyposażenie warsztatów kaliskich złotników w świetle inwentarzy mienia i testamentów z XVI–XVIII wieku Andrzejewska, Ewa

Object structure

Wyposażenie warsztatów kaliskich złotników w świetle inwentarzy mienia i testamentów z XVI–XVIII wieku

Andrzejewska, Ewa

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

goldsmithing ; Kalisz ; guilds ; goldsmith’s workshop ; goldsmith’s tools ; goldsmithing techniques

This study presents the specialist equipment of the workshops of Kalisz goldsmiths active from around the mid-16th to the late 18th century. It has been reconstructed on the basis of previously unused probate inventories and wills recorded in the town books of Kalisz which—given the complete absence of guild records—constitute the primary source of information on early modern goldsmithing in the city. An analysis of these sources and a comparison of their entries with analogous materials from other Polish goldsmithing centres already examined made it possible to identify the basic set of tools used by Kalisz goldsmiths and, consequently, to determine the techniques they employed and the range of products they offered.

Adelung Johann Christoph. 1793. Grammatisch-kritisches Wörterbuch der Hochdeutschen Mundart, 1, Leipzig.
Andrzejewska Ewa. 2016. Słownik złotników kaliskich czynnych od XV do końca XVIII wieku, „Rocznik Kaliski”, 42, s. 181–234.
Andrzejewska Ewa. 2018. Srebra kaliskie XIX wieku w zbiorach Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej, Kalisz.
Bobrow Ryszard. 2012. Złotnicy kaliscy w XIX wieku, [w:] Całe srebro Rzeczypospolitej panu Michałowi Gradowskiemu ofiarowane, red. J. Kriegseisen, Warszawa, s. 341–357.
Bobrow Ryszard. 2017. Złotnicy i jubilerzy prowincji Królestwa Polskiego, Warszawa.
Dolczewski Zygmunt. 2000. Spis złotników poznańskich od XV do XVIII wieku wg Tadeusza Nożyńskiego. Materiały do dziejów złotnictwa poznańskiego opracował Zygmunt Dolczewski, „Kronika Miasta Poznania”, 68, 1, s. 7–42.
Gradowski Michał. 1980. Dawne złotnictwo. Technika i terminologia, Warszawa.
Gradowski Michał. 2010. Znaki na srebrze. Znaki miejskie i państwowe używane na terenie Polski w obecnych jej granicach, Warszawa.
Jaracz Małgorzata. 2001. Nazwiska mieszkańców Kalisza od XVI do XVIII wieku, Bydgoszcz.
Jasiński Józef. 1971. Technika i organizacja produkcji złotniczej w Poznaniu w XVI i 1 połowie XVII w., [w:] S. Ciepiela, L. Eberle, M. Horn, J. Jasiński, Wyroby rzemieślnicze w Polsce w XIV–XVIII wieku, Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, 45, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, s. 71–167.
Kopaliński Władysław. 2003. Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa.
Kriegseisen Jacek. 2021. Kowadła i młotki. Dom, warsztat i wytwórczość gdańskiego złotnika w XVIII wieku, Gdańsk.
Kunicki Bogumił Maciej. 1991. Ballady kaliskie, Kalisz.
Lepszy Leonard. 1898. Cech złotniczy w Krakowie, „Rocznik Krakowski”, 1, s. 135–268.
Lepszy Leonard. 1933. Przemysł złotniczy w Polsce, Kraków.
Łojko-Wojtyniak Paulina. 2010. Źródła do dziejów miasta Kalisza od XIII do schyłku XVIII stulecia (charakterystyka), https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/145697/edition/154626 (29.11.2025).
Linde Samuel Bogumił. 1859. Słownik języka polskiego, 5, Lwów.
Łyczak Bartłomiej. 2018. Złotnicy we Wschowie w XVII i pierwszej połowie XVIII wieku w świetle dokumentów źródłowych, „Studia Zachodnie”, 20, s. 47–70.
Mika Marian Józef. 1962. Burmistrzowie kaliscy od połowy XVI do XVIII wieku, [w:] Osiemnaście wieków Kalisza. Studia i materiały do dziejów miasta i regionu, 3, red. A. Gieysztor, K. Dąbrowski, Kalisz, s. 105–118.
Myśliński Michał Jan. 2017. Między tradycja a patriotyzmem — słownictwo fachowe krakowskich złotników i jubilerów na początku XX wieku, „Rocznik Krakowski”, 83, s. 233–238.
Nowak-Pasterska Ewa. 2020. Antroponimia złotników poznańskich XVI–XVIII wieku. Studium onomastyczno-kulturowe, Poznań.
Nożyński Tadeusz. 1953. Materiały do dziejów złotnictwa poznańskiego, „Przegląd Zachodni”, 6–8, s. 331–345.
Nożyński Tadeusz. 1960. Złotnictwo poznańskie do końca XVIII wieku, „Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza”, 6, 1, s. 5–63.
Pośpiech Andrzej. 1992. Pułapka oczywistości: pośmiertne spisy ruchomości szlachty wielkopolskiej z XVII wieku, Warszawa.
Rochacki Jacek Andrzej. 2005. O młotkach złotniczych, [w:] Biżuteria w Polsce: treści, teksty, przesłania, red. K. Kluczwajd, Gdańsk, s. 131–138.
Rochacki Jacek Andrzej. 2013. Traktat o sztuce złotniczej Benvenuta Celliniego, Warszawa.
Rochacki Jacek Andrzej. 2018. Przewodnik po dawnym warsztacie złotniczym zrekonstruowanym w Muzeum Nadwiślańskim w Kazimierzu Dolnym, w Oddziale Muzeum Sztuki Złotniczej, Kazimierz Dolny.
Rochacki Jacek A. 2023. Słownik terminów używanych w dawnych warsztatach złotniczych oraz wybranych terminów pomocnych w rozumieniu specyfiki warsztatu, Warszawa.
Rusiński Władysław. 1961. Kalisz w XVII i XVIII wieku, [w:] Osiemnaście wieków Kalisza. Studia i materiały do dziejów miasta i regionu, 2, red. A. Gieysztor, Kalisz, s. 127–244.
Rusiński Władysław. 1974. Inwentarze majątkowe mieszkańców Kalisza z drugiej połowy XVIII wieku, „Rocznik Kaliski”, 7, s. 191–322.
Rusiński Władysław. 1988. Życie codzienne w Kaliszu w dobie Oświecenia, Poznań.
Słownik. 1966. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 1, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Słownik. 1967. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 2, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Słownik. 1968. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 3, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Słownik. 1972. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 6, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Słownik. 1973. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 7, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Słownik. 1974. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 8, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Słownik. 1979. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk i inni, 12, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Słownik. 2010. Słownik polszczyzny XVI wieku, red. K. Wilczewska i inni, 34, Warszawa.
Stadtmüller Karol. 1922. Słownictwo rzemieślnicze. 2, Dział metalowy: blacharstwo, kłódkarstwo, kotlarstwo, kowalstwo, rusznikarstwo, ślusarstwo, tokarstwo, zegarmistrzowstwo, złotnictwo i wyrażenia wspólne, Kraków.
Stadtmüller Karol. 1936. Słownik techniczny: część polsko-niemiecka, 1, Poznań.
Statuty. 1975. Statuty cechów kaliskich, 1, Cechy jednobranżowe, oprac. W. Maisel, „Rocznik Kaliski”, 8, s. 251–323.
Stefański Kazimierz. 1933. Dwa wilkierze, Kalisz.
Tomala Janusz. 2012. Murowana architektura romańska i gotycka w Wielkopolsce, 3, Architektura mieszczańska, Kalisz.
Warschauer Adolf. 1892. Stadtbuch von Posen, 1, Acten des städtischen Rathes (1398–1433), red. A. Warschauer, Posen.
Wasilkowska Aleksandra. 1975. Złotnictwo Leszna w 2 poł. XVII i XVIIII wieku, „Studia Muzealne”, 11, s. 65–84.