Spis powszechny mieszkańców Nysy z 1551 r.

Wółkiewicz, Ewa

doi:0023-5881

Skip to main menu
Skip to search engine
Skip to content
Skip to footer

Download

Title: Spis powszechny mieszkańców Nysy z 1551 r.

Abstract:

The article presents a census of the inhabitants of Nysa, compiled on the order of the city council in November 1551. It is the earliest surviving register of the entire urban population from the territory of present-day Poland. The paper outlines the circumstances that prompted the decision to conduct the census and offers an analysis of its contents. The data contained in the register allow to determine the degree of feminisation of the urban population and the number of servants employed within households. Particularly important is the information on the number of children, which enables a reassessment of previous estimates of fertility among burgher families.

References:

Belzyt Leszek. 2021. Zielona Góra około 1700 roku. Struktura ludności w świetle spisów podatkowych, Zielona Góra.
Bull Karl-Otto. 1990. Die erste “Volkszählung” des deutschen Südwestens. Die Bevölkerung des Hochstifts Speyer um 1530, [w:] Bevölkerungsstatistik an der Wende vom Mittelalter zur Neuzeit.
Quellen und methodische Probleme im überregionalen Vergleich, red. K. Andermann, H. Ehmer, Sigmaringen, s. 109–136.
Čapský Martin. 2023. Quarter captains and their role in Prague’s municipal self-government in the 15th and 16th centuries, „Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung”, 72, s. 1–26.
Chronik. 1878. Chronik Michael Steinbergs, [w:] Schweidnitzer Chronisten des XVI. Jahrhunderts, wyd. A. Schimmelpfennig, Scriptores Rerum Silesiacarum, 11, Breslau, s. 117–176.
Czaja Roman. 2019. Quarters in the Municipal Authority System in Late Mediaeval Prussian Towns, „Acta Poloniae Historica”, 119, s. 175–189.
Czaja Roman, Flachenecker Helmut. 2022. Quarter and Quartermasters in Franconian and Prussian Towns, 14th–16th Centuries: The Common People and Their Participation in Urban Governance, [w:] Towns on the Edge in Medieval Europe. The Social and Political Order of Peripheral Urban Communities from the Twelfth to Sixteenth Centuries, red. M.F. Stevens, R. Czaja, Oxford, s. 190–207.
Dziewulski Władysław. 1952. Zaludnienie Śląska w końcu XVI w. i na początku XVII w., „Przegląd Zachodni”, 8, s. 419–492.
Dziewulski Władysław. 1955. Studia i materiały do dziejów miast śląskich: nieznane dane statystyczne z końca XVI i początku XVII w. O zaludnieniu niektórych miast śląskich, „Sobótka”, 10, s. 646–676.
Ehmer Hermann. 1990. …obe sich der stiefft an luten mere oder mynner. Die Volkszählungen im Hochstift Speyer von 1470 und 1530, [w:] Bevölkerungsstatistik an der Wende vom Mittelalter zur Neuzeit. Quellen und methodische Probleme im überregionalen Vergleich, red. K. Andermann, H. Ehmer, Sigmaringen, s. 79–94.
Familienchronik. 1878. Die Thommendorf’sche Familienchronik, [w:] Schweidnitzer Chronisten des XVI. Jahrhunderts, wyd. A. Schimmelpfennig, Scriptores Rerum Silesiacarum, 11, Breslau, s. 1–116.
Gaziński Radosław, Gut Paweł. 2014. Historische Büchlein i Geheime Finanz Bücher jako przykłady źródeł do dziejów społeczeństwa miejskiego na Pomorzu Pruskim w II połowie XVIII wieku, „Przeszłość Demograficzna Polski”, 36, s. 151–164.
Guzowski Piotr, Poniat Radosław. 2015. Przeliczniki demograficzne w szacunkach zaludnienia miast w Królestwie Polskim w drugiej połowie XVI wieku, „Przeszłość Demograficzna Polski”, 37, s. 77–93.
Heck Roman. 1953. [Recenzja:] Dziewulski Wł., Zaludnienie Śląska w końcu XVI i początku XVII w., „Sobótka”, 8, s. 334–339.
Herlihy David, Klapisch-Zuber Christine. 1985. Tuscans and their Families. A study of the Florentine catasto of 1427, New Haven–London.
Izydorczyk Anna. 1990. Praca najemna na wsi małopolskiej w XVI i w pierwszej połowie XVII wieku, „Kwartalnik Historyczny”, 97, s. 3–31.
Jörg Christian. 2008. Teure, Hunger, grosses Sterben: Hungersnöte und Versorgungskrisen in den Städten des Reiches während des 15. Jahrhunderts, Monographien zur Geschichte des Mittelalters, 55, Stuttgart.
Karpiński Andrzej. 1992. Żeńska służba domowa w miastach polskich w drugiej połowie XVI i w XVII w., [w:] Nędza i dostatek na ziemiach polskich od średniowiecza po wiek XX, red. J. Sztetyłło, Warszawa, s. 42–62.
Kastner August. 1854. Geschichte der Stadt Neisse mit besonderer Berücksichtigung des kirchlichen Lebens in der Stadt und dem Fürstenthume Neisse, 2: Von 1608 bis 1655: Zeit der Bischöfe Carl und Carl Ferdinand, Neisse.
Kopczyński Michał. 2000. Subsidium charitativum 1662 r. Uchwała i wykonanie, „Miscellanea Historico-Archivistica”, 11, s. 253–265.
Kowalski Waldemar. 2015. Społeczeństwo parafii Bożego Ciała podkrakowskiego Kazimierza w świetle rejestru pogłównego 1662 roku (rodzina i gospodarstwo domowe), [w:] Scientia nihil est quam veritatis imago. Studia ofiarowane Profesorowi Ryszardowi Szczygłowi w siedemdziesięciolecie urodzin, red. A. Sochacka, P. Jusiak, Lublin, s. 683–694.
Kuklo Cezary. 1998. Kobieta samotna w społeczeństwie miejskim u schyłku Rzeczpospolitej szlacheckiej. Studium demograficzno-społeczne, Białystok.
Kuklo Cezary. 1999. Ze studiów nad służbą domową w miastach Polski przedrozbiorowej, [w:] Między polityką a kulturą. Księga pamiątkowa ofiarowana profesorowi Andrzejowi Wyczańskiemu w 75-lecie urodzin i 50-lecie pracy naukowej, red. C. Kuklo, Warszawa, s. 199–208.
Kuklo Cezary. 2009. Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Warszawa.
Pol Nikolaus. 1819. Jahrbücher der Stadt Breslau, oprac. J.G. Büsching, 3, Breslau.
Poniat Radosław. 2014. Wiek opuszczania rodzinnego gospodarstwa domowego w dobie stanisławowskiej w świetle zeznań sądowych, „Przeszłość Demograficzna Polski”, 35, s. 7–40.
Rödel Walter G. 1990. Statistik in vorstatistischer Zeit. Möglichkeiten und Probleme der Erforschung frühneuzeitlicher Populationen, [w:] Bevölkerungsstatistik an der Wende vom Mittelalter zur Neuzeit. Quellen und methodische Probleme im überregionalen Vergleich, red. K. Andermann, H. Ehmer, Sigmaringen, s. 9–25.
Ruffert Bernhard. 1921. Neisses frühere Einwohnerzahl und Ausdehnung, [w:] Ruffert Bernhard, Schilderungen aus Alt-Neisse, Neisse, s. 30–34.
Scholz Bernhard W. 2011. Das geistliche Fürstentum Neisse. Eine ländliche Elite unter der Herrschaft des Bischofs (1300–1650), Köln.
Walawender Antoni. 1932. Kronika klęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1450–1586, 1: Zjawiska meteorologiczne i pomory, Lwów.
Waszak Stanisław. 1953. Ludność i zabudowa mieszkaniowa Poznania w XVI i XVII w., „Przegląd Zachodni”, 6–8, s. 108–179.
Weber Michel. 2025. Kronika wypadków w Nysie 1482–1570, oprac. E. Wółkiewicz, tłum. E. Wółkiewicz, W. Könighaus, M. Radomski, Warszawa.
Weisser Georg. 1932. Die wirtschaftliche Struktur der Stadt Neisse im Jahre 1424, „Philomathie”, 40, s. 12–27.
Wółkiewicz Ewa. 2013. Urzędnicy miejscy Nysy do 1618 roku, Toruń.
Wółkiewicz Ewa. 2023a. Dwie twarze Martina Grossa, czyli polityka i graffiti na Śląsku w XVI w., [w:] Mundus et littera, red. S. Rosik, Wrocław, s. 359–379.
Wółkiewicz Ewa. 2023b. Miasto biskupie w średniowieczu, [w:] Nysa. Historia miasta, 1: Miasto biskupów wrocławskich, red. W. Kucharski, Nysa–Wrocław, s. 85–194.
Wysmułek Jakub. 2023. Struktura gospodarstw domowych w Warszawie i Lwowie w połowie XVII wieku. Wpływ indywidualnej pozycji społeczno-majątkowej, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 85, s. 83–123.
Żurek Dorota. 2015. Przestrzeń i społeczeństwo Chrzanowa średniowiecznego i nowożytnego, Kraków.