Old issues – new approaches? People of Polish descent in the former USSR countries - Derlicki, Jarosław (Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences, 2012)
Artykuł ten traktuje o ludności polskiego pochodzenia w krajach byłego ZSRR. Przedstawione i wyjaśnione zostają terminy takie jak Polonia, (etniczni) Polacy, mniejszość polska i inne. Większość z nich jest obciążona brzemieniem martyrologicznym lub ideologiczno-politycznym lub też niezbyt przystaje do miejscowych realiów. Dlatego też uważam, że najzasadniej jest mówić o ludności polskiego pochodzenia, do której można zaliczyć Polaków, Polonię, mniejszość polską, jak też osoby innych narodowości, które odwołują się do swoich polskich korzeni. Moim zdaniem, trudno jest mówić, nawet na poziomie konkretnego kraju, o homogenicznej i zwartej kulturze i tożsamości osób odwołujących się do polskości. Zróżnicowanie wewnętrzne tej kategorii sprawia, że nie można jej badać jako jednolitej grupy prezentującej pewien wspólny dla całości typ polskości, jak ma to miejsce w wielu studiach polonijnych. Rozwiązaniem może tutaj być badanie społeczności lokalnych polskiego pochodzenia, które są homogeniczne na poziomie lokalnym, pokazują jednak zróżnicowanie i stopniowalność polskości na poziomie ogólnym. W ostatniej części artykułu przedstawione zostają trudności w określaniu polskości na Wschodzie. Dotyczą one zarówno wyodrębniania Polaków z szerokiej kategorii osób polskiego pochodzenia na Wschodzie, jak i ‘sztucznego’ rozbudzania polskości. Wspominam również o trudnej sytuacji ekonomicznej krajów byłego ZSRR, która może mieć wpływ na podejmowane strategie tożsamościowe
24 cm
Keywords: mniejszość polska; ZSRR b.; tożsamość; etniczność; lokalność