Berlińska eskapada. Igrzyska XI Olimpiady w raporcie delegacji Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego jako przyczynek do badań nad wizerunkiem Trzeciej Rzeszy w Drugiej Rzeczpospolitej

Potrzuski, Kamil; Włodarczyk, Arkadiusz

doi:0023-5881

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Berlińska eskapada. Igrzyska XI Olimpiady w raporcie delegacji Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego jako przyczynek do badań nad wizerunkiem Trzeciej Rzeszy w Drugiej Rzeczpospolitej Potrzuski, KamilWłodarczyk, Arkadiusz

Object structure

Berlińska eskapada. Igrzyska XI Olimpiady w raporcie delegacji Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego jako przyczynek do badań nad wizerunkiem Trzeciej Rzeszy w Drugiej Rzeczpospolitej

Potrzuski, Kamil ; Włodarczyk, Arkadiusz

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Olympic games ; Third Reich ; Central Institute of Physical Education ; history of sport ; Se-cond Polish Republic ; sports infrastructure ; 20th c.

The purpose of this article is to present an image of the Third Reich through the eyes of a delegation from the Central Institute of Physical Education (CIWF) in Warsaw, which was in the capital of Nazi Germany during the Olympic Games in 1936, as part of the Interna-tional Camp and Congress of Physical Education. The authors used a report on the CIWF delegation’s trip to Berlin by Tadeusz Jakubowski, collected in the archives of the Academy of Physical Education in Warsaw. An analysis of the source document showed that the Polish participants were impressed and at times enthusiastic about the organisation, infrastructure, transport and public mobilisation during the Berlin Games. In the light of the report, a visit to the German capital during the biggest sports festival seems to have had positive overtones, and some organisational and architectural solutions even aroused the envy of the Polish stu-dents. They were delighted by the atmosphere of Olympic Berlin and did not see the negative aspects of the totalitarian state during the Games.

Adams Iain. 2019. „Ghosts are Much of What Makes a Space a Place”. Interpreting the Relics of the 1936 Berlin Olympic Village through Art, [w:] Sporting Cultures. Global Perspectives, red. N. Piercey, S. J. Oldfield, Manchester, s. 43–68.
Adenauer Konrad. 2000. Wspomnienia, Warszawa.
Baranowski Shelley. 2004. Strength through Joy. Cosumerism and Mass Tourism in the Third Reich, Cambridge.
Bartnicki Andrzej. 1967. Traktat wersalski: narodziny systemu wersalsko-waszyngtońskiego, Warszawa.
Batowski Henryk. 1988. Między dwiema wojnami 1919–1939. Zarys historii dyplomatycznej, Kraków.
Bäcker Roman. 1992. Totalitaryzm. Geneza. Istota. Ewolucja, Toruń.
Bednarz Paweł. 2016. Polska i Polacy w świetle propagandy niemieckiej na przykładzie satyr w tygodniku „Kladderadatsch” w latach 1930-1939, „Kultura-Media-Teologia”, 25, s. 133–151, DOI: 10.21697/kmt.25.9.
Bossak-Herbst Barbara. 2020. Warszawska enklawa. Świat społeczny wyścigów konnych na Służewcu, Warszawa.
Boyd Julia. 2019. Wakacje w Trzeciej Rzeszy. Narodziny faszyzmu oczami zwykłych ludzi, Warszawa.
Chalkley Brian, Essex Stephen. 1999. Urban development through hosting international events: a history of the Olympic Games, „Planning Perspectives”, 14, 4, s. 369–394.
Clay Large David. 2007. Nazi Games: The Olympics of 1936, Nowy Jork.
Czapliński Władysław, Galos Adam, Korta Wacław. 1981. Historia Niemiec, Wrocław.
Dorcz Waldemar. 2011. Polscy studenci wychowania fizycznego w Berlinie 1936 roku, „Kultura Fizyczna”, 9–12, s. 12–20.
Dorcz Waldemar. 2015, Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Przewodnik. Warszawa.
Dorcz Waldemar. 2020. Modernistyczna architektura Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, [w:] 90 lat. Księga Pamiątkowa na jubileusz 90-lecia działalności Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, red. M. Lenartowicz, Warszawa, s. 43–49.
Eisen George. 1984. The Voices of Sanity. American Diplomatic Reports from the 1936 Berlin Olympiad, „Journal of Sport History”, 11, 3, s. 56–78, https://www.jstor.org/stable/43609114.
Fido Joanna, Rozwadowska Ewa. 2022. Rzeczpospolita modernistyczna. Cz. 2. Architektura sportu, https://www.youtube.com/watch?v=fYobCpBTs9M.
Flor Adrian. 2019. Wojna prewencyjna — polityka Marszałka Józefa Piłsudskiego wobec Niemiec w pierwszej połowie lat 30. XX wieku, [w:] Niepodległość. Idee, fakty, perspektywy. W 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę, red. P. Krokosz, S. Romański-Cebula, Kraków, s. 139-163, http://dx.doi.org/10.15633/9788374388085.08.
Freske Gerd. 1986. 50 Jahre Deutschlandhalle, Berlin.
Frielingsdorf Volker. 2000. Auf den Spuren Konrad Adenauers durch Köln. Konrad Adenauers Wirken als Oberbürgermeister von Köln (1917–1933 und 1945). Dokumentiert in zehn Stationen und ausgewahlten Zeugnissen seinen Zeit, Basel. Publikacja dostępna online: https://www.stadt-koeln.de/mediaasset/content/pdf-b/konrad_adenauer_-_gedenkschrift.pdf.
Golec Radosław. 2017. Taniec z Hitlerem. Kontakty polsko-niemieckie 1930-1939, Zakrzewo.
Grott Bogumił. 1991. Nacjonalizm chrześcijański: myśl społeczno-państwowa formacji narodowo-katolickiej w II Rzeczpospolitej, Kraków.
Grott Olgierd. 2007. Faszyści i narodowi socjaliści w Polsce, Kraków.
Hart-Davis Duff. 1986. Hitler’s Games: The 1936 Olympics, Nowy Jork.
Hądzelek Kajetan. 2000. Myśl stworzenia uczelni…, „Kultura Fizyczna”, 9/10, s. 4–9.
Hübner Emanuel. 2014. The Olympic Village of 1936: Insights into the Planning and Construction Process, „The International Journal of the History of Sport”, 31, 12, s. 1444–1461, https://doi.org/10.1080/09523367.2014.920826.
Janicki Kamil, Kuzak Rafał, Kaliński Dariusz, Zaprutko-Janicka Aleksandra. 2022. Przedwojenna Polska w liczbach, Warszawa.
Jaśtal Katarzyna. 2015. Niemcy — naród i ciało, Kraków.
Jung Rafał. 2021. Polski Komitet Imprez Sportowych w Berlinie na drodze ku normalizacji polsko-niemieckich stosunków politycznych (1932–1934) Polityczne kulisy pierwszego w historii meczu piłkarskiego reprezentacji Polski i Niemiec, „International Studies. Interdisciplinary Political and Cultural Journal”, 27, 1, s. 119–150, https://doi.org/10.18778/1641-4233.27.09.
Karski Jan. 2014. Wielkie mocarstwa wobec Polski 1918–1945. Od Wersalu do Jałty, Poznań.
Kaźmierczak Arkadiusz. 2013. Olimpizm wobec różnic i nierówności społecznych — idea i rzeczywistość, [w:] Kultura fizyczna a różnice i nierówności społeczne, red. Z. Dziubiński, M. Lenartowicz, Warszawa, s. 319–327.
Kessler Mario. 2011. Only Nazi Games? Berlin 1936: The Olympic Games between Sports and Politics, „Socialism and Democracy”, 25, 2, s. 125–143, https://doi.org/10.1080/08854300.2011.579476.
Kliem Konstantin. 2007. Sport in der Zeit des Nationalsozialismus. Entwicklung und Zielsetzung im höheren Schulwesen und in der Zeit der Hitlerjugend, Saarbrücken.
Koniecko Michał. 2021. Polsko-niemiecki pakt o nieagresji z 1934 r. — geneza i przegląd postanowień, „Miscellanea Historico-Iuridica”, 20, 1, s. 81–96, https://doi.org/10.15290/mhi.2021.20.01.04.
Kotłowski Tadeusz. 2004. Historia Republiki Weimarskiej 1919–1939, Poznań.
Krüger Arnd. 1972. Die Olympischen Spiele 1936 und die Weltmeinung: Ihre außenpolitische Bedeutung unter besonderer Berücksichtigung der USA, Berlin, Monachium i Frankfurt.
Krüger Arnd, Murray William (ed.). 2003. The Nazi Olympics: Sport, Politics and Appeasement in the 1930s, Chicago.
Langen Gabi. 2004. Das Müngersdorfer Stadion. Kölns traditionsreiche Sport-, Freizeit- und Erholungsanlage, „Kölner Geographische Arbeiten”, 83, s. 101–106.
Lipiec Józef. 1999. Filozofia olimpizmu, Warszawa.
Łobożewicz Tadeusz. 2000. Tadeusz Jakubowskí (1911-1992), [w:] Słownik biograficzny pracowników CIWF i AWF, 2, red. K. Hądzelek, A. Mazur, Warszawa, s. 33–35.
Maciejewski Marek. 2015. Niemcy w polskiej kulturze i myśli politycznej od schyłku XVIII w. do wybuchu II wojny światowej, „Przegląd Prawa i Administracji”, C, 1, s. 725–750, http://www.repozytorium.uni.wroc.pl/Content/117041/PDF/55_Maciejewski_M_Niemcy_w_polskiej_kulturzy_i_mysli_politycznej.pdf.
Matuła Adrian. 2018. Od Anschlussu do Monachium. Polska prasa konserwatywna wobec Niemiec w 1938 roku, „Studia Sandomierskie”, 25, s. 85–101, http://naukowe.wds.com.pl/images/studia/25_ST2018.pdf.
Mazur Andrzej, Żukowski Ryszard. 2002. Zygmunt Pabiś (1909–2001), [w:] Słownik biograficzny pracowników CIWF i AWF, 3, red. K. Hądzelek, A. Mazur, Warszawa, s. 47–49.
Mecner Krzysztof. 2011. Mistrzostwa Polski w siatkówce 1929–2010, Warszawa.
Meeting of 1931. 1931. International Olympic Committee. Meeting of 1931 (Fourth Year of the Ninth Olympiad). Barcelona, 25th - 26th April, „Bulletin Officiel du Comité International Olympique” 18, s. 11–15.
Miller David. 2012. Historia igrzysk olimpijskich i MKOL: od Aten do Londynu 1894–2012, Poznań.
Minkiewicz Władysław. 1991. Olimpijska gorączka. Dzieje igrzysk inaczej, Poznań.
Młodzikowski Grzegorz. 1984. Olimpiady ery nowożytnej: idea i rzeczywistość, Warszawa.
Muñoz Francesc. 2006. Olympic Urbanism and Olympic Villages: Planning Strategies in Olympic Host Cities, London 1908 to London 2012, „The Sociological Review”, 54, s. 175–187. https://doi.org/10.1111/j.1467-954X.2006.00660.x.
O’Byrne Darren M., Young Christopher. 2022. The Will of the Führer? Financing Construction for the 1936 Olympics, „Journal of Contemporary History”, 57, 1, s. 24–44, https://doi.org/10.1177/00220094221074823.
Olszański Tadeusz. 2016. Instrument doskonały, „Polityka”, 32 (2 sierpnia), s. 62.
Opulski Rafał. 2011. Przyczyny akceptacji społecznej nazizmu w kontekście wybranych teorii psychologii społecznej, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego, Nauki Społeczne”, 3, 2, s. 53–62.
Potrzuski Kamil. 2016a. Koncepcja budowy hali widowiskowo-sportowej w Warszawie międzywojennej, „Meritum. Rocznik Koła Naukowego Doktorantów — Historyków Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie”, 8, s. 255–271, https://www.uwm.edu.pl/meritum/sites/default/files/issues/meritum_2016_8.pdf.
Potrzuski Kamil. 2016b. Tor wyścigów konnych na warszawskim Służewcu — jedna z największych inwestycji sportu widowiskowego w międzywojennej Warszawie, [w:] Z dziejów wychowania fizycznego, sportu i turystyki w Polsce i Europie, red. J. Kosiewicz, E. Małolepszy, Częstochowa, s. 99–112.
Pokropiński Bogdan. 2020. Koleje bielańskie, Warszawa.
Primke Robert. 2021. Od łopaty do karabinu. Rola Reichsarbeitsdienst w systemie militarnym III Rzeszy, Kraków.
Rippon Anton. 2012. Hitler’s Olympics. The story of the 1936 Nazi Games, Barnsley.
Richie Alexandra. 2016. Berlin. Metropolia Fausta, Warszawa.
Rokicki Jarosław. 2001. Sport, [w:] Żydzi w Polsce. Dzieje i kultura — leksykon, red. A. Żbikowski, J. Tomaszewski, Warszawa, s. 427–440.
Sołuba Paulina. 2014. Igrzyska olimpijskie w Berlinie w 1936 roku w oczach przebywających w Niemczech Amerykanów, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, 92, s. 121–35, https://doi.org/10.18778/0208-6050.92.09.
Stępiński Miłosz. 2008. Sport in der Zeit des Nationalsozialismus: recenzja, „Acta Cassubiana”, 10, s. 247–257.
Śleboda Tomasz. 2010. Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie. Architektura największego założenia sportowego w międzywojennej Polsce, [w:] Studia z architektury nowoczesnej, I, red. J. Malinowski, Toruń, s. 161–176.
Śleboda Tomasz. 2018. Edgar Norwerth 1884-1950. Artysta i człowiek, Toruń–Warszawa.
Thousand Ten. 1913. 60,000 dedicate Berlin Stadium, „The New York Times”, 20 225 (9 czerwca), s. 3.
Uexkull von Gosta. 1995. Adenauer, Lublin.
Walters Guy. 2008. Igrzyska w Berlinie. Jak Hitler ukradł olimpijski sen, Poznań.
Weitz Eric D. 2011. Niemcy weimarskie — nadzieje i tragedia, Kraków.
Włodarczyk Arkadiusz. 2016. Olympia by Leni Riefenstahl — Propaganda, Document or Art?, „Studies in Sport Humanities” 19, s. 37–41.
Wryk Ryszard. 2021. Polski ruch olimpijski w historiografii, Poznań.
Ziółkowska Teresa. 1971. Fryderyk Ludwik Jahn i ruch turnerski w początkach XIX wieku w Niemczech, „Roczniki Naukowe WSWF w Poznaniu”, 19, s. 19–36.
Żerko Stanisław. 2001. Polska w hitlerowskiej koncepcji polityki zagranicznej 1933–1939, „Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi”, 24, s. 247–276.