Changes and variability of the physiological air humidity deficit index at Kasprowy Wierch (1971‑2020) and the impact of atmospheric circulation

Szokalska, Roksana; Falarz, Małgorzata

doi:0033-2143 (print)

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Changes and variability of the physiological air humidity deficit index at Kasprowy Wierch (1971‑2020) and the impact of atmospheric circulation Szokalska, RoksanaFalarz, Małgorzata

Object structure

Changes and variability of the physiological air humidity deficit index at Kasprowy Wierch (1971‑2020) and the impact of atmospheric circulation

Przegląd Geograficzny T. 97 z. 2 (2025)

Szokalska, Roksana : Autor ; Falarz, Małgorzata : Autor

bioclimatology ; physiological air humidity deficit ; Kasprowy Wierch ; climate change

The paper examines changes and variability of the physiological air humidity deficit index (D) at thesummit of Kasprowy Wierch in the period 1971‑2020. The analysis comprised annual and long-term patterns of the average values, absolute minima and maxima, and the number and share of days with a perception of comfort and dryness. The conditional probability of the occurrence of conditions of perceptibility of air humidity for different air masses was calculated. The highest values of the D index occur at Kasprowy Wierch in winter, the lowest – in summer. The average, maximum and minimum values of the D index in the long-term distribution show a negative trend on an annual basis. Perception of humidity comfort occurs from April to October, peaking in August. Occasionally, days with index values interpreted as sultry do occur. In the long-term period covered in the study, the share of days with perception of physiological comfort of air humidity increases significantly, while days perceived as dry decreases significantly. The conditional probability of perceiving dryness in the air is the highest during the advection of arctic air over southern Poland. For comfortable air humidity it is highest when tropical air passes over southern Poland.The high parts of the Tatra Mountains are unaffected by local anthropogenic impacts. Nevertheless, significant trends in the biometeorological index are observed, linked to air humidity conditions, which are a consequence of global climate change.

Araźny, A. & Smukała, K. (2011). Ocena bodźcowości warunków termiczno‑wilgotnościowych w Polsce w przekroju południkowym w okresie 1976‑2005. Annales UMCS, Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia, 66(2), 77‑90.
Araźny, A. (2005). Niedosyt fizjologiczny w Arktyce Norweskiej w okresie 1971‑2000. Problemy Klimatologii Polarnej, 15, 133‑141.
Bielec‑Bąkowska, Z. (2022). Long‑term changes in circulation conditions over southern Poland for the period 1874‑2020. Miscellanea Geographica, 26(4), 237‑248.
Błażejczyk, K. & Kunert, A. (2011). Bioklimatyczne uwarunkowania rekreacji i turystyki w Polsce. Monografie, 13. Warszawa: IGiPZ PAN.
Błażejczyk, K. (1983). Bioklimatyczna ocena i typologia uzdrowisk Polski. Dokumentacja Geograficzna, 3. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw. Polskiej Akademii Nauk.
Błażejczyk, K. (2002). Znaczenie czynników cyrkulacyjnych i lokalnych w kształtowaniu klimatu i bioklimatu aglomeracji warszawskiej. Dokumentacja Geograficzna, 26. Warszawa: IGiPZ PAN.
Błażejczyk, K. (2006). Climate and bioclimate of Poland. In: M. Degórski (red.), Natural and human environment of Poland. A geographical overview, (p. 31‑48). Warsaw: Polish Academy of Sciences Institute of Geography and Spatial Organization, Polish Geographical Society.
Błażejczyk, K. (2019). Sezonowa i wieloletnia zmienność niektórych elementów klimatu w Tatrach i Karkonoszach w latach 1951‑2015. Przegląd Geograficzny, 91(1), 41‑62.
Błażejczyk, K., Baranowski, J., Błażejczyk, A. & Szmyd, J. (2013). Klimat i bioklimat Hali Gąsienicowej. W: Z. Rączkowska & A. Kotarba (red.), Dolina Suchej Wody w Tatrach. Środowisko i jego współczesne przemiany. Prace Geograficzne, 239 (s. 67‑95). Warszawa: IGiPZ PAN. Dobek, M. & Krzyżewska, A. (2015). Wybrane zagadnienia z bioklimatu Lublina. Annales Universitatis Mariae Curie‑Sklodowska, sectio B - Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia, 70(2), 117‑129.
Elliott, W.P. (1995). On detecting long‑term changes in atmospheric moisture. Climatic Change, 31(2), 349‑367.
IPCC. (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge, United Kingdom and New York, USA: Cambridge University Press.
IPCC. (2023). Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Geneva, Switzerland: IPCC.
Kozłowska‑Szczęsna, T. (1987). Types of bioclimate in Poland. Geographia Polonica, 53, 135‑140.
Kozłowska‑Szczęsna, T., Błażejczyk, K. & Krawczyk, B. (1997). Bioklimatologia człowieka. Metody i ich zastosowanie w badaniach bioklimatu Polski. Monografie, 1. Warszawa: IGiPZ PAN.
Kozłowska‑Szczęsna, T., Błażejczyk, K., Krawczyk, B. & Limanówka, D. (2002). Bioklimat uzdrowisk polskich i możliwości jego wykorzystania w lecznictwie. Monografie, 3. Warszawa: IGiPZ PAN.
Krawczyk, B. (1993). Typologia i ocena bioklimatu Polski na podstawie bilansu cieplnego ciała człowieka. Prace Geograficzne, 160. Warszawa: IGiPZ PAN.
Kuchcik, M., Błażejczyk, K. & Hałaś, A. (2021). Changes in Bioclimatic Indices. In: M. Falarz (ed.), Climate Change in Poland. Past, Present, Future (p. 471‑491). Springer Nature Switzerland AG.
Matuszko, D. & Piotrowicz, K. (2007). Warunki bioklimatyczne. W: D. Matuszko (red.), Klimat Krakowa w XX wieku (s. 169‑186), Kraków: IGiGP UJ.
Mieruch, S., Noël, S., Bovensmann, H. & Burrows, J.P. (2008). Analysis of global water vapour trends from satellite measurements in the visible spectral range. Atmospheric Chemistry and Physics, 8(3), 491‑504.
Niedźwiedź, T. (2002). Relacje między NAO a wskaźnikami cyrkulacji nad Polską. W: A. Marsz, A. Styszyńska (red.), Oscylacja Północnego Atlantyku i jej rola w kształtowaniu zmienności warunków klimatycznych i hydrologicznych Polski (s. 87‑97). Gdynia: Akad. Morska w Gdyni.
Niedźwiedź, T. (2024). Kalendarz Typów Cyrkulacji - Calendar of circulation types. Retrieved from: https://us.edu.pl/instytut/inoz/kalendarz‑typow‑cyrkulacji (13.10.2024).
Obrębska‑Starklowa, B. (1997). Bioklimat Karpat – preferencje i ograniczenia dla rekreacji. Folia Turistica, 7, 87-99.
Pełech, S. (2013). Warunki biotermiczne w Tatrach Polskich. Prace Geograficzne, 133, 7-19.
Półrolniczak, M., Szyga‑Pluta, K. & Kolendowicz, L. (2016). Bioklimat wybranych miast pasa Pobrzeży Południowobałtyckich na podstawie uniwersalnego wskaźnika obciążenia cieplnego. Acta Geographica Lodziensia, 104, 147‑161.
Półrolniczak, M., Tomczyk, A.M. & Bednorz, E. (2024). Biometeorological Conditions in Poznań, Poland: Insights from In Situ Summer Data. Atmosphere, 15, 448.
Przybylak, R. & Araźny, A. (2005). Porównanie warunków klimatycznych i bioklimatycznych północnej części Ziemi Oskara II z innymi obszarami zachodniego wybrzeża Spitsbergenu w okresie 1975‑2000. Problemy Klimatologii Polarnej, 15, 119‑131.
Sikora, S. (2008). Bioklimat Wrocławia. Rozprawy Naukowe Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego, 5. Wrocław.
Twardosz, R. & Niedźwiedź, T. (2001). Influence of synoptic situations on the precipitation in Kraków (Poland). International Journal of Climatology, 21(4), 467‑481.
Twardosz, R. (1994). Ostrość klimatu (surowość pogody) w okresie zimowym w Karpatach. Zeszyty Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 24, 81-97.
Wereski, S. & Wereski, Sł. (2012). Metoda wyznaczania stanów parności na podstawie danych meteorologicznych z Leska (1981‑2010). Przegląd Geofizyczny, 57(2), 69‑78.
Willett, K.M., Williams Jr., C.N., Dunn, R.J.H., Thorne, P.W., Bell, S., de Podesta, M., Jones, P.D. & Parker, D.E. (2013). HadISDH: an updateable land surface specific humidity product for climate monitoring. Climate of the Past, 9, 657‑677.
Wypych, A. (2021). Air humidity change. In: M. Falarz (ed.), Climate change in Poland. Past, Present, Future (p. 331‑348). Springer Nature Switzerland AG.