@misc{Stępińska_Oksana_Rola_2024,
 author={Stępińska, Oksana},
 editor={Zabłocki, Krzysztof (1956– )},
 copyright={Prawa zastrzeżone - dostęp nieograniczony},
 address={Warszawa},
 howpublished={online},
 year={2024},
 school={Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN},
 school={nadanie stopnia: 17.04.2026},
 publisher={Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN},
 language={pol},
 abstract={Śródbłonek naczyniowy tworzy warstwa wyspecjalizowanych komórek wyścielająca wewnętrzne ściany naczyń krwionośnych. Będąc narządem wydzielniczym, śródbłonek moduluje odpowiedź zapalną, reguluje przepływ krwi i przepuszczalność naczyń oraz utrzymuje równowagę między krzepnięciem i fibrynolizą, a także odgrywa istotną rolę w procesach angiogenezy oraz w regulacji ciśnienia krwi. Ze względu na swoje umiejscowienie w organizmie stanowi on jedną z pierwszych barier chroniących przed czynnikami patogennymi krążącymi we krwi, w tym lipopolisacharydem (LPS). LPS jest silnym induktorem odpowiedzi zapalnej i jego działanie jest szeroko badane w kontekście sepsy, którą wywołuje. Ciekawym, a zarazem stosunkowo mało dyskutowanym w piśmiennictwie enzymem, który wydaje się mieć wpływ na procesy zapalne w organizmie jest N- metylotransferaza nikotynoamidowa (NNMT) katalizująca przeniesienie reszty metylowej z S- adenozylometioniny (SAM) na amid kwasu nikotynowego. Udział NNMT w odpowiedzi na stres oraz w stanie zapalnym związanym z różnorakimi zaburzeniami został udowodniony na różnych modelach in vitro i in vivo, ale jego rola w śródbłonku w szczególności w kontekście sepsy jest słabo poznana. Niniejsza rozprawa składa się z dwóch części. W pierwszej skoncentrowano się na scharakteryzowaniu odpowiedzi niezmienionych komórek HAEC na LPS podawany w warunkach stężenia i czasu traktowania na tyle łagodnych by uzyskać typową prozapalną odpowiedź komórek, ale nie wystarczających do zmniejszenie ich przeżywalności. Takie podejście pozwala na zminimalizowaniu dodatkowych nieodwracalnych skutków utrudniających rozpoznanie i interpretację procesów adaptacyjnych. Część uzyskanych wyników była zgodna z oczekiwaniami i potwierdziła wcześniej znane efekty oraz poprawność ustalonego modelu, natomiast część stanowiła nowe obserwacje dotyczące odwracalności zmian organizacji sieci mitochondrialnej oraz profilu metabolitów glikolizy i cyklu kwasów trikarboksylowych oraz szybkości oddychania komórek. Na szczególną uwagę zasługuje ustalenie, że traktowanie komórek HAEC LPS powoduje istotne zwiększenie ilości NNMT. Ta całkowicie nowa obserwacja stała się inspiracją do podjęcia badań opisanych w drugiej części rozprawy. Ich celem było sprawdzenie czy obecność białka NNMT pozostaje w związku z obserwowanymi zmianami indukowanymi przez LPS. Zastosowano technikę siRNA w celu wyciszania genu NNMT i wykazano, że odpowiedź na LPS komórek ze zmniejszonym poziomem tego enzymu była w wielu aspektach wyraźnie złagodzona. Dotyczyło to zmniejszenia stresu oksydacyjnego, zmian architektury sieci mitochondrialnej oraz stymulowanego przez LPS wzrostu zawartości białek Opa1 i Mnf1 odpowiedzialnych za fuzję mitochondriów oraz białka Fis1 uczestniczącego w ich fragmentacji. Co więcej, w komórkach z wyciszonym NNMT normalizacja poziomu metabolitów glikolizy i cyklu Krebsa w komórkach traktowanych LPS była znacznie przyśpieszona. Ponadto, wyciszenie NNMT zapobiegało wzmożonej aktywacji pojemnościowego napływu jonów wapnia obserwowanej w komórkach z niezmienioną ekspresją tego genu traktowanych LPS oraz wydaje się, że sprzyja normalizacji procesu autofagii oraz aktywacji stresu siateczki śródplazmatycznej. Nie udało się powiązać zmian spowodowanych podaniem LPS z oczekiwanymi i bezpośrednimi skutkami związanymi z obniżeniem poziomu białka i aktywności NNMT jakimi są zwiększenie poziomu SAM oraz ograniczanie ilości NAD+ w komórkach. W pierwszym przypadku działanie samego LPS maskowało oczekiwany wynik, a w drugim obecność nikotynamidu w pożywce nie pozwalała na ewentualne powstanie deficytu NAD+. A zatem wyjaśnienie mechanizmu biochemicznego wiążącego aktywność NNMT ze skutkami działania LPS w komórkach HAEC wymaga dalszych badań. Niemniej w niniejszej rozprawie zgromadzono szereg całkowicie nowych obserwacji, które poza aspektem poznawczym mogą dać podstawę do badań aplikacyjnych.},
 title={Rola N-metylotransferazy nikotynoamidowej w odpowiedzi metabolicznej komórek śródbłonka wywołanej lipopolisacharydem : praca doktorska},
 type={Tekst},
 URL={http://www.rcin.org.pl/Content/262614/Oksana%20St%C4%99pinska%20doktorat%20final.pdf},
 keywords={Mitochondria, Komórki śródbłonka, Lipopolisacharydy, N-metylotransferaza nikotynoamidowa},
}