Odkrywamy Ołykę
«Ołycka Pereberia» to jeden z pierwszych kroków naszej hromady w kierunku zaprezentowania Ołyki jako turystycznego miasteczka z bogatą historią» – powiedział przewodniczący Rady Wiejskiej Oleksandr Prendecki rozpoczynając festiwal, który po raz pierwszy odbywał się na dziedzińcu zamku Radziwiłłów.
«Ołykа nie widziała jeszcze tylu ludzi» – skomentował jeden z mieszkańców. 28 czerwca do zamku Radziwiłłów przyjechało kilka tysięcy gości, m.in. artystów, twórców ludowych i historyków z różnych zakątków Ukrainy. Czekały tu na nich liczne występy zespołów, także dziecięcych, w tym headlinera festiwalu – zespołu «Kozak System», warsztaty, plenery, występy rycerzy, średniowieczne tańce, wykłady oraz wycieczki. Szczególne zainteresowanie wzbudzały podziemia zamku – zamiast czterech zaplanowanych grup zwiedzanie zorganizowano dla ośmiu.
Partnerzy Ołyckiej Rady Wiejskiej prezentowali gościom swoją działalność oraz prowadzili różne wydarzenia zaplanowane w ramach festiwalu.
W tym dniu na zamku przygotowano wystawę o historii Ołyki zorganizowaną przez Wołyńskie Muzeum Krajoznawcze, odbywały się wykłady o poszukiwaniu przodków oraz o uratowanych pamiątkach z pałacu Radziwiłłów. Wołyński Uniwersytet Narodowy im. Łesi Ukrainki zaprezentował opracowane przez pracowników Katedry Designu oraz Katedry Turystyki i Hotelarstwa przewodnik, plan miasteczka z kodem QR pozwalającym na załadowanie interaktywnej mapy Ołyki oraz nalepki z wizerunkami ołyckich zabytków.
Podczas festiwalu można było zapoznać się m.in. z działalnością Stowarzyszenia Kultury Polskiej «Twórczość dla życia», Wołyńskiej Wyznaniowej Gminy Progresywnego Judaizmu oraz organizacji społecznej «Wołyńscy rękodzielnicy».
W ramach festiwalu odbyła się także prezentacja książki dziennikarza i działacza społecznego Wołodymyra Danyluka «Ślad JFK w… zamku Radziwiłłów» wydanej przy wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Łucku.
Książka w zrozumiały dla dzieci sposób opowiada o rodzinnych powiązaniach prezydenta USA Johna F. Kennedy’ego z rodem Radziwiłłów. Ilustracje wykonał malarz i designer Mykoła Wołoszyn. Pilotażowe egzemplarze książki wydano po polsku. Autor ma zamiar wydrukować ją także po ukraińsku i angielsku. Jest to już trzecia publikacja dla dzieci Wołodymyra Danyluka. Poprzednie zostały poświęcone historii Łucka i Włodzimierza Wołyńskiego.
W tym dniu w Ołyce można było także kupić książkę dziennikarza i podróżnika Dmytra Antoniuka «Rzymskokatolickie klasztory na Ukrainie» (więcej o niej na str. 9).
Święto zostało wyreżyserowane przez Natalię Żurawlową, a młodzi aktorzy z prowadzonego przez nią studia artystycznego aktywnie zaangażowali się w festiwalowe wydarzenia.
Festiwal rozpoczął się od barwnej parady, której uczestnicy przeszli ulicą Zamkową w kostiumach z różnych epok, oraz od poloneza, po wykonaniu którego odbyło się oficjalnie otwarcie wydarzenia. «W dniu wielkiego święta 25-lecia ukraińskiej Konstytucji, w roku 30-lecia niezależności odkrywamy Ołykę» – zaznaczyła Iryna Konstakewycz, deputowana Rady Najwyższej, witając zgromadzonych. – «Odkrywamy Ołykę jako perłę Wołynia i Ukrainy, jako centrum kultury i duchowego życia, jako miejsce siły».
Uczestników festiwalu przywitali także zastępca przewodniczącego Wołyńskiej Rady Obwodowej Hryhorij Pustowit, zastępca przewodniczącego Wołyńskiej Obwodowej Administracji Państwowej Ihor Czulipa, a także przedstawiciele Polski – wicekonsul Teresa Chruszcz z Konsulatu Generalnego RP w Łucku oraz poseł na Sejm RP Jacek Czerniak, członek parlamentarnej grupy ds. łączności z Polonią i Polakami za granicą.
Teresa Chruszcz podkreśliła, że festiwal «Ołycka Pereberia» to wspólne polsko-ukraińskie święto, gdyż zarówno historia zamku, jak i historia kolegiaty – to wspólna polsko-ukraińska historia rodu Radziwiłłów. Życzyła także wszystkim, żeby zamek został turystyczną perełką Ołyki. Jacek Czerniak złożył życzenia z okazji Święta Konstytucji oraz wyraził nadzieję, że zamek uda się szybko odnowić. W tym dniu poseł, którego na święto zaprosiło Stowarzyszenie Kultury Polskiej «Twórczość dla życia», zwiedził ołycką kolegiatę oraz kościół Świętych Piotra i Pawła. Z przebiegiem prac renowacyjnych zapoznał go ks. proboszcz Jurij Pohnerybka.
Pomysłodawcą festiwalu była Ołycka Rada Wiejska. «Zaczęliśmy pracować nad rozwojem turystyki w Ołyce od razu po przeniesieniu stąd szpitala psychiatrycznego. W tym celu należało zorganizować masową imprezę, żeby zaprezentować nasze miasteczko oraz pokazać, kim jesteśmy » – powiedział przewodniczący Ołyckiej Rady Wiejskiej Oleksandr Prendecki. Pomysł na festiwal, dzięki któremu mówiono by głośno o Ołyce jako miasteczku atrakcyjnym dla turystów, zrodził się podczas posiedzenia wyjazdowego przeprowadzonego w maju tego roku przez delegację przedstawicieli różnych obwodowych instytucji na czele z deputowaną Rady Najwyższej Iryną Konstankewycz.
Zamek w Ołyce obecnie jest przygotowywany do restauracji. W 2019 r. Wołyńska Rada Obwodowa zatwierdziła program odrodzenia miasteczka. Wiosną tego roku został stąd przeniesiony szpital psychiatryczny. Pieniądze na renowację obiektu planuje się pozyskać z budżetu państwa w ramach projektu «Wielka restauracja» realizowanego pod patronatem prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełeńskiego.
Do 1 lipca zamek podlegał Ministerstwu Ochrony Zdrowia, następnie został przekazany w podporządkowanie Wydziału ds. Kultury, Religii i Narodowości Wołyńskiej Obwodowej Administracji Państwowej.
«Opracowaliśmy program odnowienia dziedzictwa historyczno-architektonicznego w Ołyce, który przewiduje renowację mostów, bramy wjazdowej, cmentarza, rynku oraz zamku wraz z otaczającym go terenem. Na restaurację zamku, placu przed nim i wałów zaplanowaliśmy 475 mln hrywien. Łącznie z pracami archeologicznymi i opracowaniem planów historyczno-architektonicznych. Mamy zamiar otrzymać te pieniądze z budżetu państwa» – podkreślił Ihor Czulipa. Dodał, że kierownictwo obwodu planuje także starać się o granty na renowację zamku oraz wydawać środki na ten cel z budżetu obwodu. Pierwsze transze zostaną przeznaczone na prace archeologiczne oraz opracowanie planów historyczno-architektonicznych.
Tekst i zdjęcia: Natalia DENYSIUK